Koe Lea´ moe Fakamalanga´

Koe anga e nofo ‘ae Tongá ‘i ono ‘ahó na’e ‘ikai ‘atá ke lea noa ha taha pē ‘i ha talatalaifale pe kātoanga pe ‘apisia ‘ae kāingá pe fonuá.  Koe leá koe fatongia ia na’e fai tu’unga, ‘a ia koe tokotaha pe nae ‘i ai hano tu’unga, pe fatongia, pe fekauʻi ki ai, naʻe ʻatā ke lea ‘i ha ha’ofanga.  Koe fakatātā ki he kakai na’e ma’u mafai ke lea ‘i ha fakatahaʻanga ‘ae kāingá, koe ʻUlumotuá pe koe Fahú, pe koe Tamaí pe koe Fa’é, pe Lahi ‘i he Fānaú, pe taha naʻa nau fekau ke lea.  Pea ‘i he ngaahi ‘apisia pe kātoanga lalahi angé, pe fakafonuá, na'e 'i ai pe tuʻunga Hingoa ‘a Hou’eiki ne ʻosi fakanofo ke nau fakahoko ʻae ngaahi fetu’utaki fakavaha’a Kāingá, mo fakavaha’a Haʻá.  Pea ka ʻi leva ha taha ia naʻe kāʻimuʻa taʻefakamafaiʻi ia ki ai, naʻe ʻikai meaʻi atu ʻe houʻeiki moe kāingá pe kohai ia.  Kae tuai ia hano tomuʻa toʻo atu ia ki tuʻa ʻe ha taha ʻoe kāingá.

 

Koe taha foki eni ha ‘uhinga ne maau ʻaupito mo ma’uma’uluta ai ‘ae nofo ‘ae kaingá moe fonuá ‘i ono ‘ahó.  Koe kakai ma’umafai pe na’a nau faifatongia lea mo fakahoko fekaú. 

 

‘I he ngaahi ahó ni kuo tokolahi mo mafola atu pea toe nimamālohi ‘ae Tongá i he kolopē, pea lahi ange ai moe fakahoko kātoanga mo ‘apisia lalahi ‘ae kāingá.  ‘Ikai ngata aí kuo tānaki mai ‘e he anga ‘oe nofo fakaesōsaieti ‘oe Ūesité ‘ae ngaahi tu’unga fakaelotu, fakaeako mo fakaengāue ki he ngaahi tu’unga ‘oku fakaʻapaʻapaʻi ‘e he Tongá koe ngaahi tu’unga ma’umafai ki he faifatongia leá.  Ko ia kuo manafa atu ai ‘ae fieʻilo moe mahuʻingaʻia ʻi he anga moe natula ‘oe faifatongia leá.  Pea koe taumua ia ‘oe peesí ni ko hono tanaki, fakamanatu mo fakatolonga ‘oe ngaahi fakamatala fekauʻaki moe faifatongia leá, ‘a ia ‘oku kau ki ai ‘ae lea, tali leá moe fakamalangá.


ʻOku hokohoko atu pe ʻae tānaki moe fokotuʻutuʻu ʻoe peesí ni pea ʻoku ʻata ʻaupito ke fakahoko mai ha ngaahi vahevahe ke tau ʻinasi kotoa ai.  



 

Kapau te tau vakai atu ki ha fa’ahinga fatongia lea pe ‘oku fakahoko ‘i ha feitu’u pe, kātoanga pe ʻapisia, ‘e lava pe ke tau pehē ʻoku konga lalahi ‘e 4 ‘ae lea kotoa pe:

1.  Koe teuteu ke lea

2. Koe fakatapú. 

3.  Koe fakahoko ‘oe kaveinga ‘oe leá.

4.  Koe tatau ‘ae tokotaha leá.


1. Koe Fakatapú    
Koe taha e fuofua meʻa ke fakatokangaʻi ʻe he matāpule kuo kouna ke ne fakahoko ha leá, ʻoku ne fieʻilo pe kohai ʻae houʻeiki ʻoku meʻa he kātoangá, pea ua ki ai, kapau ko ha lea ke tali mai, kohai e matāpule ʻoku fatongia ʻi he kātoangá, he ko ia te ne tali mai e leá.  ʻOku faingofua pe hono ʻiló ʻe ha matāpule taukei he ʻoku ne sio atu pe ʻo ʻilo kohai e houʻeiki moe haʻa matāpule ʻi he kātoangá.  Kae kapau ʻoku ʻikai ke ne tomuʻa ʻilo, ʻoku kei faingofua pe, ko ʻenau tuʻuta atu pe ki he kātoangá pea ne fanafana atu ki he kaingá pe kohai fua e houʻeiki ʻoku meʻa, pea mo hai ʻoku fatongiá (ʻae matāpule te ne talitali e fonongá).

Koe maau leva pe hono fetuku hake ʻoe koloa moe ngāue ne ō mai moe fonongá, pea kamata atu leva e matāpule leá, ʻaki ʻe ne fakataputapu ki he houʻeiki moe kainga ʻoku meʻa he kātoanga.          

2. Koe Kaveingá
Koe lava pe ʻae fakataputapú, kuo ʻatā leva e haʻofangá, ke fakahoko atu e kaveinga ʻoe fonongá pea moe ʻuhinga ʻoe fatongiá.  Pea ko hono fakahoko atu ko iá, ʻoku fakahoko atu ia ʻe he matāpule ʻoku ne fakahoko e leá ki he matāpule ʻoku ne talitali e fonongá.      

3. Koe Tataú   

Ke hokohoko atu pē. 


Ngaahi Nouti moe Ngaahi Liliu
[010613] Fakafōtunga foʻou ʻoe peesi´.

JamesCocker14Nov00