Koe ngaahi Palōveape eni 'oku 'asi ha me'a fekau'aki moe Tui Fakatalatupu'a´ 'i honau fakalea´
...............Palōveape............... Tupu'anga ...............'Uhinga...............
'A'au e mala kehe, kae tuku pe ha'au 'Oku 'ikai ha taha ia 'e haohaoa mei he faingata'a'ia. 'Oua na'a te vave ke te tukuhifo ha taha kehe, ka te 'ofa mo te tokoni, na'a hoko mai e me'a tatau kiate kita pea te kovi ange kita.  Ko 'ete mo'ua ki hono fakamau'i ha taha kehe kae 'ikai te te tokanga pe kita ki hono fakalelei'i 'o kita.
Afi si'i afi lahi Koe afi lahi kotoa pe 'oku tupu mei he ki'i afi si'isi'i. Koe fakatokanga ke 'oua e ta'etokanga ki he fanga ki'i kovi iiki, he 'oku tupu pe mei ai 'ae ngaahi kovi lalahi.
'Alu'alu i mala tau ki monu Ko ha taha kuo mo'ua fuoloa 'i ha faingata'a'ia pea faifai ange pe kuo tofanga 'i ha fu'u monu.
'Alu'alu i monu tau ki mala Ko ha taha kuo hokohoko monu'ia pea fai ange pe kuo hoko ki ai ha fu'u faingatamaki.
'Avanga kai 'ate Koe 'avanga ko hono ui ia 'o ha taha kuo puke faka-tevolo pe ngaahi 'e ha tevolo.  Koe 'ate na'e pehe 'e he Tonga koe nofo'anga ia 'oe 'ofa.  Ka 'i ai ha taha na'e hange ka mate he 'ofa ki ha taha na'e pehe leva kuo kai 'e he 'avanga hono 'ate. Ko ha taha kuo 'avea 'i he 'ofa moe manako ki ha taha.
'E 'unua e tevolo? Tokua ka lata ha tevolo ki ha feitu'u 'e fiu hano feinga'i ke hiki mei ai.  Ko ha taha 'oku faingata'a ke toe ue'i hono loto.
Faifaimalie 'a nunu'a Na'e 'ikai pulia ki he kainga 'o ono 'aho 'ae muimui pau pe 'a nunu'a ki he ngaahi ngaue kotoa 'ae tangata, lelei ki he lelei, moe kovi ki he kovi.  Neongo ha tuai mai ha nunu'a 'o ha'ate ngaue kovi, 'e faifai pe pea a'u mai.
Fakamomoatea Ko ha taha kuo ne fai ha me'a pea hange ha faka'ilonga 'o ha me'a kuo hoko mai 'amui.
Fetoumoliliu'aki Ko ha taha 'oku toutou liliu pe 'e ne fakakaukau. Ko ha taha 'oku 'ikai pau 'e ne fakakaukau.
Foki mei he uhi Longopoa te ne manatu'i kae pango na'e lea piKoe uhi koe 'akau faito'o fakatevolo 'ae Tonga pea kapau 'e 'ikai sai ha taha ki ha lau'i uhi na'e mahino leva koe me'a 'oku toe koe tali mate. Ko ha taha kuo hao mei he mate.
Hange ha mumu hulu Ka to'o mai ha fu'u konga hulu 'o tutu ke fai 'aki ha fakamafana (mumu) koe tuai pe hono tutu'i hake kuo 'osi'osi ia he koe me'a vela ngofua, kae te'eki 'i ai pe ke te pa kita ki ha me'i mafana.  Ko ha me'a ngali lahi pe 'aonga lahi kae vakai ange 'oku 'osi vave pe 'aonga si'isi'i.
Mala fai 'e tangata Koe tui 'ae Tonga koe ngaahi ha'aha'a 'o natula moe ngaahi mahaki fakaesino koe tautea mei he kau 'otua tupu'a moe kau taulatevolo, pea na'e 'ikai pule ki ai 'ae tangata.  Ka koe fakame'apango'ia koe toe 'i ai pe 'ae ngaahi mala ia koe tupu mei he ngaue kovi pe 'ae tangata ki he tangata hange koe tamate, kaiha'a moe loi. Ko ha faingatamaki kuo hoko ki ha taha tupu mei he ngaue kovi 'a ha taha kehe.
Mana hena ho tevolo Ka angakovi mai ha taha kia kita pea te pehe leva ki ai ke feinga ki ha tevolo ke ne fai ha mana ke malu'i 'aki ia, he 'e hoko atu e mala ki ai ko 'ene angakovi mai kia kita.  Koe fakamanamana ki ha taha kuo anga kovi mai kia kita.
Muimui 'a nunu'a Koe nunu'a koe iku'anga ia 'o ha me'a na'a te fili.  Ko 'ete fili kotoa pe 'oku 'i ai hono iku'anga 'o hange leva 'oku piki muimui pe 'ae iku'anga 'oe fo'i fili ki he fili ko ia. Koe fili kotoa pe 'oku te fai 'oku 'i ai hono iku'anga kuo pau ke muimui mai ki ai.
Ngali pe tevolo pea moe po'uli Koe po'uli 'oku 'ikai ha lelei ha me'a pea 'oku fakailifia.  Koe taimi ia 'oku te 'amanaki lahi taha ai ke te fetaulaki moe tevolo. Ko ha me'a kovi 'oku iku mei ha me'a kovi. 
'Oku pule pe 'a seleselenga Koe seleselenga koe ngaahi me'a 'oku hoko fakafokifa pea 'ikai lava ke mapule'i hange koe ngaahi to'onga 'o natula pe koe ngaahi mahaki fakaesino.  Na'e 'ikai ke lava 'e he kainga 'o ono 'aho 'o fakafuofua'i pe ofe'i 'ae ngaahi ha'aha'a ni, pea nau pehe ai pe 'oku pule pe 'a seleselenga. Koe fakalea ki he ngaahi taimi 'oku hoko ai 'ae ngaahi me'a 'oku 'ikai mapule'i pe mata'ota'ofi.
Pikopiko iku mai Koe ma'u mei ha fononga kuo he mei he hala ne totonu ke fou ai kae fai pe 'o toe a'u hifo ki he feitu'u na'e taumu'a ki ai. Ko ha me'a kuo kole 'e ha taha, pea toe kole 'e ha taha kehe mei he taha ko ia, 'o fai atu pe 'o toe kole pe 'e he tokotaha na'e tomu'a kole mei ai pea toe foki pe 'ene me'a ki ai.
Sii 'e he tevolo Tokua koe sisii'i fakatokanga ange 'e he tevolo. Ko ha taha kuo e fai ha kovi ka ne tukuaki'i koe tataki pe faka'ai'ai ia 'e ha fa'ahikehe kae 'ikai ko hano loto tau'ataina pe 'o 'ona.
Tala fai ki Tano 'Oku lau ko Tano koe fa'itoka.  'Oku 'ikai 'aonga e kole ia ki fa'itoka he 'e 'ikai lava e mate ia 'o tokoni mai. Koe kole ki ha taha he 'ikai ke ne lava 'o tali pe ko ha kole 'oku maumautaimi hono fakahoko.
Tala po'uli 'a puko Vakai ki he peesi paloveape felave'i moe 'Akau.
To hono aveave Ka ofi ha 'aho mate 'o ha taha 'e to e aveave he fa'itoka ke faka'ilonga'i 'aki e feitu'u 'e tu'u ai hono fonualoto.  Ko ha me'a kuo hoko pea lau koe faka'ilonga mate.  'Oku toe ngaue'aki he fakakaekae sipoti ki he fa'ahi tokua ne 'osi mahino pe 'e fo'i. 
Tupu'a tala kia tamaiki Koe va'inga manakoa 'ae tamaiki 'ae mate tupu'a.  Pea koe tala pe kia kinautolu hono tali 'e 'ikai toe ha taha he'enau o 'o tala ki ai.  Ko ha me'a kuo e'a pe tala ki ha taha pea 'oku te 'osi 'ilo pe 'e 'ilo ai 'e he taha kotoa.



Ngaahi Nouti moe Ngaahi Liliu
[260313] Fakafōtunga fo'ou e peesi´ mo kamata hono fokotu'utu'u fakakalama´

JamesCocker14Nov00