Koe ngaahi Palōveape eni 'oku 'asi ha me'a fekau'aki moe Sino´ 'i honau fakalea´
...............Palōveape............... Tupu'anga ...............'Uhinga...............
'Aofanga tuku Koe founga tutu'u motu'a 'oe lou 'ulu ko hono tutu.  Na'e nono'o 'aki e lou 'ulu 'ae lousii ke faka'ilonga'i 'aki e feitu'u 'e ngata ai 'ae tutuu, pea tutu leva ki he fo'i nono'o.  Koe fo'i nono'o na'e ui koe 'aofanga tuku. Koe faka'ilonga 'o ha aleapau. 
Fa'ala fakatau ki he mui'i 'ulu 'Oku pehe koe lata'anga 'oe kutu koe mui'i 'ulu.  Ka ma'u ha kutu 'i ha feitu'u kehe 'e toki lahi taha pe hono ma'u ki he mui'i 'ulu. Ko ha me'a 'oku 'amanaki ke toki ma'u lahi ki ha feitu'u 'e taha.
Fafa he ho nima ku Koe nima ku koe fo'i tuhu fo si'i.  Na'e fa'a tu'usi koe feilaulau 'i he lotu faka-kuongamu'a.  Ko puke ha 'eiki 'e tu'usi 'e nima ku ha taha hono kainga.  Koe fakalea ke te teuteu ke te feilaulau ma ha'a taha kehe. 
Fakapula mata Ka 'ita ha taha 'e fakapupula hono mata. Koe fotunga 'o ha taha 'ita. 
Hange ha la'e ha'i kapa Koe kapa koe me'a fefeka pea pehe tokua ka 'i ai ha la'e ia 'e ha'i kapa 'e 'ikai ongo atu ki ai ha me'a ia. Ko ha taha ta'e ma. 

'Oku tatau moe Pulou kema 'i he peesi Paloveape Fingota.

Hange ha mata'i fana hala Ka fai hala ha taha 'oku fa'a lava pe ke tala 'i hono mata pe ko 'ene to'onga. Ko ha taha kuo ne fai ha me'a hala pea 'ilonga pe 'ene halaia 'i hono mata mo 'ene lea mo 'ene to'onga.
Hange ha uku ha tula Koe taimi ko ee na'e uku 'aki 'e he kakai 'ae 'umea.  Ka 'i ai leva ha taha ia 'oku tula koe me'i 'umea si'isi'i pe 'e fiema'u ki he'ene uku.  Ko ha ki'i me'a si'isi'i 'oku fiema'u ke fakahoko 'aki ha ngaue, pe koa ha ngaue 'oku 'ikai fu'u fiema'u ha me'a lahi ke fakahoko 'aki. 
Katakata 'a nifo tea Ka kata ha taha 'e 'asi mai hono nifo.  Koe 'ulungaanga faka-Tonga koe taimi lahi ka talamai ha me'a ko 'ete katakata pe, tatau pe ia pe 'oku te loto ki ai pe 'ikai.  Ko ha taha 'oku katakata pe ka 'oku loto ki ha me'a pe fakalili'a ai.
Lahilahi 'a ngavaivai Ka 'i ai ha taha 'oku lahi 'oku 'osi pehe pe 'e he taha kotoa koe tokotaha malohi mo lava me'a ia.  Ka 'oku 'i ai e taimi ia 'e taha neongo koe tokotaha 'oku sino lahi ka 'oku si'isi'i hono ivi 'ona pe 'ikai fa'a lava 'e ia ha ngaue.  Ko ha taha pe me'a 'oku ta'engali hono fu'u lahi moe me'a si'isi'i 'oku ne lava.

Koe fehangahangai eni 'oe Si'isi'i 'a pakisi

La'ula'u lou hulu Taimi lahi ka 'i ai ha taha 'oku ma 'e tangutu ia 'o la'u mo fusi e faliki 'oe fale. Koe tokotaha 'oku 'ikai ma 'ata'ata pe ka ne toe fai 'e ia ha fa'ahinga to'onga koe feinga ke pulia ai 'ene ma. 
Longo moe loto Ka tala ha fa'ahinga me'a pea 'ikai lea ha taha, 'e lava pe ke pehe kuo lototaha e taha kotoa ki ai.  Ka 'oku 'i ai e fa'ahinga ia te nau longo pe kinautolu ka 'oku 'ikai ke nau poupou'i 'e kinautolu 'ae me'a 'oku tala.  Ko ha taha 'oku longolongo pe ka 'oku 'ikai loto ia ki he me'a 'oku talanga'i. 
Malimali loto 'Oku 'i ai e vaikaukau 'oe mana'ia ko Va'enuku 'i 'Eua 'oku ui pe ko Malimaliloto.  'Oku pehe na'e fa'a ha'u pe 'a Va'enuku 'o sio ki hono 'ata 'i he loto vai pea ne malimaliloto 'i he hulu hono talavou.  Ko ha fiefia tukuiloto kae fa'a e'a pe 'i ha'ate ki'i malimali si'isi'i.
Mata me'a fo'ou Ka 'i ai ha taha kuo toki mamata 'i ha me'a fo'ou ne te'eki ke mamata ai 'e fakaofoofo mo fiefia 'i he'ene a'usia 'ae me'a fo'ou ko ia. Ko ha taha kuo fakaofoofo mo fiefia 'i ha'ana mamata 'i ha me'a 'oku fo'ou ki ai.
Mangu pea la'u Ka mongumangua ha mata'i pala koe faka'au ia ke mo'ui.  Kae kapau 'e toe la'u 'e faifai pe pea toe toto pea toe tuai ai 'ene mo'ui. Koe lea fakatokanga ke tuku noa'i ha me'a na'a faifai pea kovi pe toe kovi lahi ange.
Mata kovi ka na'e filia Ka 'i ai ha taha kuo fili'i makehe mei ha kakai 'e 'amanaki e taha kotoa koe taha ia 'oku hoihoifua makehe.  Kae kapau 'e vakai ange 'oku mata kovi, 'e 'ikai tokanga ia ki ai he na'e kei filia makehe ia mei he taha kotoa. Ko ha taha 'oku ngali mata kovi ki ha taha kehe, ka 'oku fika 'uluaki mo laulotaha pe ia ki he taha na'a ne fili. 
Pau'u afi mata Koe pau'u koe pau'u, pea koe afi mata koe peluki e la'i mata ki mui ke hange mai ha tevolo.  Ko ha ki'i leka pau'u 'aupito.
Si'isi'i 'a pakisi Ko ha taha si'isi'i kae kau malohi pea ka ne paa'i kita koe pakihi (pakisi) atu. Ko ha taha pe me'a ngali si'i kae lava me'a.

Koe fehangahangai eni 'oe Lahilahi 'a ngavaivai.

Taa taa 'a tu'anima 'Oku ofi 'aupito 'ae tu'anima ki he 'aofinima, kae neongo ia ka 'i ai ha me'a 'i he 'aofi nima 'e 'ikai pa ki ai 'ae tu'anima ia. Ko ha taha kuo ma'u ha'a ne me'a pea tufa kae 'ikai 'oange ha 'inasi ma'a hono kainga ofi.
Te'e ki pea toki fakata'ane Ko ha taha kuo teu ke ta'utu (fakata'ane) kae tomu'a homo ha'ane fo'i te'epilo (te'e ki). Ko ha taha kuo ne feinga ke fakalelei ha me'a kuo hala ka kuo tomui. 
Tonu 'a 'ulu ku Koe ku koe fo'i tuhu si'isi'i taha.  Na'e fa'a tu'usi ia 'o feilaulau 'aki 'i he lotu fakakuongamu'a.  Ka 'i ai ha taha ne 'osi tu'usi hono nima ku neongo ka tonu mo malie ha'ane haka 'e kei matamatakovi pe koe 'ikai kakato hono tuhu.  Ko ha me'a faka'ofo'ofa kae fakameleki 'e hano ki'i konga si'isi'i.
Tuai e kemo Koe kemo (pete) 'ae lau'i mata koe taimi nounou taha ia 'i he ma'u taimi 'ae Tonga.  Ka 'i ai ha me'a kuo vave ange ia he kemo koe me'a vave 'aupito ia.  Ko ha me'a 'oku vave 'aupito 'ene hoko.
Tui momoa Koe vala lelei 'a fafine Tonga na'e loloa fe'unga ki he pulia 'ae tui.  Koe kakai fefine masiva na'e 'ikai fa'a a'u hifo honau vala ke pulia honau tui pea lau tokua kuo momoa pe pakupaku ai honau tui.  Koe manuki ki ha taha masiva.



Ngaahi Nouti moe Ngaahi Liliu
[260313] Fakafōtunga fo'ou e peesi´ mo kamata hono fokotu'utu'u fakakalama´

JamesCocker14Nov00