Ungia 'o Uhi
(Koe tohi hohoko 'o Uhi)

Koe ngaue eni 'a James Cocker, koe hako 'o Kaliopasi Uhi. 


'Oku hokohoko atu pe hono fokotu'utu'u 'oe tohi hohoko ni.  Ka 'i ai ha ngaahi tanaki pe fakatonutonu, 'oku 'oatu e fakaafe ke vahevahe mai ke fakalelei 'aki e me'a 'oku ma'u.


'Ofa ke ungia heni 'ae tupu'angataha 'oe ngaahi hako 'o Uhi.




Koe Tupu'anga 'o Uhi


Koe tupu'anga 'o Uhi mo hono hakó 'i Tongá ʻoku fakatolonga ia ʻi he Tala ko eni ki he Sika ʻa ʻAmá.  



'Oku fakafuofua koe ngaahi ta'u nai eni 'oe 1590 'ae taimi 'oe fuofua Uhi. 




Ko Uhi Kemoe'atu Po'ulikai'eva

Mei he ta'u 1600 ki he 1820 nai 'oku 'ikai 'asi ha toe fakamatala fakaikiiki kau kia Uhi, 'a ia 'oku fakafuofua koe to'utangata nai 'e 8 mei he fuofua Uhi.  Ka koe vaha'a taimi ko eni na'e hiki mai 'a Uhi mo 'ene fanau ki 'Ahau ki he 'api ko Ha'a Kili, koe kau 'i he tuli fatongia mai 'ae Faleha'akili 'ia Ngata ki Hihihfo.  

Ne 'ikai fuoloa mei ai ne vahe ange 'ae tofi'a 'o Uhi mo 'ene fanau 'i Hihifo ke nau tali fatongia mei ai.  Pea ne ui 'e Uhi hono tofi'a ko Matafonua.  Pea tu'u 'i Matafonua 'ae 'Esi 'o Uhi 'i honau mala'e na'e ui ko 'Utungake.  Pea tanu ai 'ae ngaahi Uhi honau kuonga, kau ai 'ae Uhi ne 'iloa ko Uhi Falō.  

Pea koe ta'u 1820 nai 'oku 'asi ai e lau ki he Uhi 'e taha i Matafonua, ko Uhi Kēmoe'atu Po'ulikai'eva.  

Pea koe fanau 'a Uhi Kēmoe'atu Po'ulikai'evá ko:
1. Uhi Pō'ao'aofia (pe Uhi Pōao) 
2. 'Ēpeli Kaufusi
3. Kaipā 
Ko 'enau fa'eé ko Nanisē Kepa, koe 'ofefine 'o Tu'itufu mei 'Eueiki.


'Oku 'oatu e fakamālō mavahe kia Tevita Tonga Uhi moe Hako 'o Uhi Kaliopasí 'i Kolomotu'a, 'i hono vahevahe mai 'oe ngaahi fakamatala ki Matafonua moe 'Esi 'o Uhí 'i he mala'e ko 'Utungaké.  


'Oku 'i ai e fakamatala 'oku lave ki he fuofua Tu'ivakanó na'á ne tali e lotu kalisitiané, na'e fakafetau ki ai 'ae kau Nukunukú pea nau fakanofo 'e nautolu 'ae taha ko  Uhi ke Tu'ivakanó.  Fakatatau ki he tala tukufakaholo 'oku tauhi 'e he Hako 'o Uhi Kaliopasí 'i Kolomotu'a, 'oku 'ikai ko ha taha ia mei he laine Uhi ko ení.  Koe anga honau talá, pea 'oku nau laukau 'aki, mei he tu'uta 'ae Faleha'akili ki Tongá 'o a'u ki he 'aho ni, ko ʻenau moʻui ʻaki pe ʻae faifatongia kia Ngata mo hono hakó.  




Ko Uhi Pōao
Koe foha 'o Uhi Kēmoe'atu Po'ulikai'eva


Koe foha 'o Uhi Pōao ko:
1. Uhi 'Ēpalahame Pō'ao'aofia (Uhi 'Ēpalahame Pōao) 

2. Sione Pōao

3. 'Ēsala

4. Lūseta Feke

5. Lēvani

Ko 'enau fa'eé ko Silina, koe 'ofefine 'o Kolo Fakaanga.


Ko 'Ēpalahame Pōaó 'oku ʻasi he ngaahi tohi hohoko 'e ni'ihi ko Sione Pōao, pea toe 'asi he ngahai tohi hohoko ʻe niʻihi ko Viliami Pōao.  'Oku ngaue'aki 'e he tohi hohoko ko eni 'ae 'Ēpalahame Pōao he koe hingoa ia kuo tukufakaholo hifo ʻi hono hakó. 




Ko 'Ēpeli Kaufusi
Koe foha 'o Uhi Kēmoe'atu Po'ulikai'eva


Koe foha 'o 'Ēpeli Kaufusi ko 'Ēpeli Kaufusi.


Na'e mali 'a 'Ēpeli Kaufusi (foha 'o 'Ēpeli Kaufusi) mo Telusila Va'eʻotu'itonga 'o na fanau'i 'a:
1. Olivia Kaufusi 
2. Sālesi Kaufusi 
3. Samisoni Tanginoa Kaufusi
4. Tēvita Ongomai Kaufusi 
5. Kepueli Kaufusi 
Pea ʻoku ngali naʻe toe mali ʻa ʻEpeli Kaufusi mo Sulieti Lātū ʻo Tongoleleka ʻo na fanauʻi ʻa:
6. Sela Kaufusi
7. Sione Finau Kaufusi
8. Loseni Kaufusi (ikai keu fu'u pau'ia he koe mali o Sela koe Loseni mo ia?)



'Ēpeli Kaufusi, koe foha 'o 'Ēpeli Kaufusi.
Fakamālō mavahe kia ʻAla Tuʻimana, koe mokopuna ʻo Sione Vaʻe Kaufusi, koe mokopuna ʻo ʻĒpeli Kaufusi, ʻi hono vahevahe mai ʻoe ʻatá ni.

~                ~                ~


Ko ʻOlivia Kaufusi naʻe mali mo Sioeli Fangatua Helu ʻo na fanauʻi ʻa:
1. Vili Kaufusi Helu


~                ~                ~


Ko Salesi Kaufusi naʻe mali mo ʻIlaisaane mei Muʻa ʻo na fanauʻi ʻa:
1. Mele'ana Fangapulotu


~                ~                ~


Ko Samisoni Tanginoa Kaufusi naʻe mali mo Loimaipē mei Niuatoputapu ʻo na fanauʻi ʻa:
1. Vika Kaufusi


~                ~                ~


Ko Tevita Ongomai Kaufusi naʻe mali mo Mafa ʻo na fanauʻi ʻa: 
1. ʻAnalupe Kaufusi
2. Kaipa Kaufusi
3. Folau Kaufusi
4. Sāteki Kaufusi
5. Sione Va'e Kaufusi
6. Vika Kaufusi
7. Semi Kaufusi 


~                ~                ~


Ko Kepueli Kaufusi naʻe mali mo Sālote Fia ʻo Oloua ʻo na fanauʻi ʻa:
1. Lea'aepeni Kaufusi
2. Amelia Vaikona Kaufusi
Pea mali mo Lesieli Filipe Senikalea ʻo na fanauʻi ʻa:
3. Akanesi Kaufusi
4. Vaikona Kaufusi
5. Finau Halaleva Kaufusi




Ko Uhi 'Ēpalahame Pōao

Koe foha 'o Uhi Pōao


Ne tuli fatongia mai leva 'a Uhi 'Ēpalahame Pōao mei Matafonua ki Kolomotu'a ʻo nofo he ʻapi ko Fai'akoka.  Ne toki tu'u ua 'a Fai'akoka 'i hono tofa 'oe Hala 'Alipate pea langa 'a hou'eiki he faha'i Hahaké kae tali fatongia atu ʻa Uhi mo hono hakó he faha'i Hihifo.   


Koe fanau 'a Uhi 'Ēpalahame Pōaó ko:
1. Uhi Kaliopasi 
2. Sēmisi Uhi
Ko Kaliopasi mo Semisi koe ongo māhanga.  Ko 'ena fa'eé ko Kētula Tangulu, koe 'uluaki mali ia 'o Uhi 'Ēpalahame Pōaó.  Ko Kētula koe 'ofefine ia 'o Tēvita Langio'uiha Tangulu mei Tefisi.  Na'e malōlō 'a Kētula 'oku ta'u hongofulu tupu 'ae ongo māhangá pea toe mali 'a Uhi 'Epalahamo Poao moe kāinga 'o Tu'ivakanō mei Nukunuku.   

3. Siokāpesi Uhi
4. Sione Ate
Ko 'ena fa'e ko Ane Na'akakala koe kāinga 'o Tu'ivakanō mei Nukunuku, koe mali ua ia 'o Uhi 'Ēpalahame Pōaó.




Ko Uhi Kaliopasi

Koe foha o Uhi 'Ēpalahame Pōao mo Kētula Tangulu


Na'e mali 'a Uhi Kaliopasi mo ʻEseta Lātū mei Kolomotu'a, pea ko ena fanaú ko:
1. ʻAkesa Uhi 
2. Uhi Sione Lātū (naʻe ʻiloa ko Sione Sitauni)
3. Lesieli Pupuahi Uhi 
4. Siosi'ana Uhi 


~                ~                ~


Ko ʻĀkesa Uhi na'e mali mo Siuta Malanga Naitoko pea ko ena fānaú ko:
1. Sione ʻOsaiasi Naitoko
2. Hāmala Naitoko
3. Seinihuihui Naitoko


~                ~                ~


Ko Uhi Sione Lātū (naʻe ʻiloa ko Sione Sitauni) ko ʻene fānaú ko:

1. Sione Manupule Uhi

Ko ʻene faʻeé ko Haliote Ika, koe 'ofefine 'o Kulīfisi Baravi mo Sela Kali 'o Kolomotu'a. 

2. Teisi Uhi  

Ko ʻene faʻe koe mali ʻuluaki ʻo Uhi Sione Lātū (naʻe ʻiloa ko Sione Sitauni) ko Mele ʻEsi, koe 'ofefine 'o Nāpa'a mei Kanokupolu. 

3. ʻĀkesa Uhi
4. Uhi Sione Manuao
5. Paula (Kaupoe) Uhi. 

6. Tēvita Tonga Uhi

7. ʻElenoa Melino Uhi
8. Malakai Lātū Uhi
9. 'Isileli Lātū Uhi

Ko ʻenau faʻeé koe mali ua ʻo Uhi Sione Lātū (naʻe ʻiloa ko Sione Sitauni) ko Seini Tōkanga Tu'italau.

Uhi Sione Manuao mo hono Hoá Latu Fufūkae'ilopē Uhi, pea moe foha ʻo Manuaó, Uhi Kaliopasi Temisī mo hono Hoá Siutaula Mafileʻo Uhi.  Koe fānaú mei toʻohema ko Seini Uhi, Manase Uhi ʻa Paula Kaupoe Uhi, pea mo Sione United States Uhi ʻa Malakai Uhi mo ʻIlaisaane Simuoko Mataele.
Fakamālō mavahe kia Seiniloiloi Uhi Green, koe ʻofefine ʻo Uhi Kaliopasi Temisi mo Siutaula Uhi, ʻi hono vahevahe mai ʻoe ʻatá ni. 

~                ~                ~


Ko Lesieli Pupuahi Uhi na'e mali mo George Prescott pea ko 'ena fanau ko:
1. Manisela Prescott 
2. Luseane Prescott (mali mo Manase Kaho) 
3. Viliami Prescott (mali mo Moala Heimuli)
4. Falepaini Prescott 
5. Makaloni Prescott 
6. ʻAlofi'oehau Prescott
7. Tēvita Heleta Prescott 
8. Leatu'u Prescott
9. Meletonga Prescott (mali mo George Joshua Skudder) 



Meletonga Prescott mo hono Hoá George Joshua Skudder
Fakamālō mavahe kia Ngaire Jean Albert, koe mokopuna ʻo Meletonga mo George Skudder, ʻi hono vahevahe mai ʻoe ʻatá ni.

~                ~                ~


Ko Siosi'ana Uhi na'e mali mo Joshua Cocker pea ko ena fanau ko:
1. Clara Elizabeth Cocker (mali mo Alexander Donald Cameron)
2. Joshua Albert Cocker (mali mo Sarah Hurrell)
3. Henry William Cocker (mali mo Irene Toa'ila Smith pe Simiki)
4. Joseph North Cocker (mali mo Tupoukafaloto Aleamotu'a, mali ua mo Riutoto, mali tolu mo Losapina Kupu)
5. Lucy Maria Cocker (mali mo George Duncan)
6. Annie Lilikakihetau Cocker
7. Janie Fanny Tōkia'ifalemei Cocker
8. Edwin Stanley Cocker (mali mo Kalolaine Rounds)
9. James Cecil Cocker (mali mo Alisi Hekisuva Latu)
10. Siosi'ana Emaline Cocker (mali mo Knox)
11. David Cabush Cocker
12. Roger Alfred Cocker (mali mo Siesia Hiliate Latu) 


Joshua mo Siosi'ana Uhi Cocker.


~                ~                ~


Makapuna 'o Uhi Kaliopasi, Matavaimo'ui, Kolomotu'a, Sune 2015

James Cocker Jnr (Siosi'ana Uhi Cocker kia James Cocker Snr kia Cecil Cocker), Tevita Tonga Uhi (Uhi Sione Lātū Sitauni kia Malakai Lātū Uhi), Sione Mafi (Uhi Sione Lātū Sitauni kia Paula Kaupoe Uhi), 'Aloma Uhi Vimahi (Uhi Sione Lātū Sitauni kia Uhi Sione Manuao kia Uhi Kaliopasi Temisī) 




Ko Sēmisi Uhi

Koe foha o Uhi 'Ēpalahame Pōao pea mo Kētula Tangulu


Na'e mali mo Mā'ata Siukitu'atonga Luani mei Tefisi, pea ko ena fanau ko: 
1. Ane Falefehi Uhi 
2 Melefeke Laukau'imoana Uhi 


~                ~                ~


Ko Ane Falefehi Uhi na'e mali mo Sione Maeakafa Takanoa'ivaha pea ko ena fanau ko:
1. ʻOfa Maea (mali mo Taitusi Fūnaki)
2. Meleane Lupeoloivaha (mali mo ʻĀminiasi Hikule'o Fonua) 
3. Mosese Liongitau (mali mo Falepaini Vea)
4. Afukaipo'uli Maea
5. Sione Tāfisi (mali mo Mafi Eke)
6. Malupō Maea
7. Viliami Lefitimi 
8. Lisia Penina Kolokifāhina
9. Sione Tatafu ʻEikimeimuʻa Angakehe  

Koe Fāmili ʻo Sione Maeakafa Takanoaʻivaha mo Ane Falefehi Uhi moe ngaahi Maheni.
Fakamālō mavahe kia Kennedy Maeakafa Angakehe Tau, koe mokopuna ʻo Sione Tāfisi, ʻi hono vahevahe mai ʻoe ʻatá ni.

Koe Mali ʻa Naʻa Tāfisi mo John Valentine mei Fisi, 1952.  Ko Naʻa Tāfisi koe taha ia he ngaahi ʻofefine ʻo Sione Tāfisi.  Koe ongo tamaiki toʻo matalaʻiʻakau ko Sela Lefitimi (ʻa Viliami Lefitimi) mo Sela Kavapalu.  Fakaafe atu ka ʻoku ʻi ai ha ʻilo ki he kāinga kehe ʻoku ʻasi he taá.
Fakamālō mavahe kia Kennedy Maeakafa Angakehe Tau, koe mokopuna ʻo Sione Tāfisi, ʻi hono vahevahe mai ʻoe ʻatá ni.

~                ~                ~


Ko Melefeke Laukau'imoana Uhi na'e mali mo Viliami Lomu pea ko ena fanau ko:
1. Setaleki Siukitu'atonga (Siu Kelo). 




Ko Siokāpesi Uhi

Koe 'ofefine 'o Uhi 'Ēpalahame Pōao mo Ane Na'akakala 


Na'e maʻuhoa 'a Siokāpesi Uhi mo Sōsaia Vaka'uta mei ʻEua, pea ko ʻena fānaú ko: 
1. Sione Fīnau Vaka'uta 
2. Finena'akakala Vaka'uta 
3. Fakavā Vaka'uta 
4. Toa Vaka'uta 


~                ~                ~


Ko Sione Fīnau Vaka'utá  ko ʻene fānau ko:
1. Kaufo'ou 
Koe tama ʻa ʻAna Mafi Fineanganofo
2. Lavinia
3. Mele Vaohoi 
4. Sēlupe 
Koe fānau 'a Vasaloloa Aleamotu'a
5. Talanoamoetohi
6. Lavinia 
7. 
'Akanesi 
Koe fānau a 'Ilaisaane Tafoki Fakavale 


~                ~                ~


Koe Finena'akakala Vaka'utá ko ʻene  fānau ko:
1. Nalesoni Laifone
2. Sālesi Kautoke 
3. 'Anaseini Sia'atu'a
Ko 'enau tamaí ko Siōsaia Afuitangimana Sipukākō
4. 'Epalahame Pāpani 

5. Sailosi Fā'one 
Ko 'ene tamaí ko ʻEneasi Tangi Taumoefolau
5. Sia'atu'a (S
ātua Peni Kolila)
Ko 'ene tamaí ko Kava


Siaʻatuʻa (Sātua Peni Kolila), koe tama ʻa Finenaʻakakala Vakaʻuta.
Koe ʻata eni ʻo Satua ʻi Faiʻakoka ʻi he 80 tupu.

~                ~                ~


Ko Toá na'e maʻuhoa kia Mōsese Vili Tāpuaka Hakeai pea ko ena fanaú ko:
1. Hena Tāpuaka
2. 'Ānaukihesina (mali mo Talolakepa Tupou Fulivai)
3. Mōsese Vilitoa Tāpuaka
4. Sela Tāpuaka (mali mo Solomone Piutau 'Ahome'e)




Ko Sione Ate

Koe foha o Uhi 'Ēpalahame Pōao


Koe fānau 'a Sione Até ko: 
1. Kepueli 
2. Tōmasi Mahe 
3. Sina Uhi 

Ko 'enau fa'eé ko Lū'isa.


~                ~                ~


Ko Kepueli na'e 'ikai hano hako.


~                ~                ~


Ko Tōmasi Mahe na'e ma'uhoa kia 'Elenoa Peta Blake pea ko 'ena fānaú ko:

1. Siaosi Tōfāivaha Mahe

2. ʻIlisapeti Mahe

3. Vuna Blake Mahe

4. Melenaite Mahe

5. Losaline Lēvani Mahe

6. Siaosi Mahe

7. Kepueli Mahe


....
Tōmasi Mahe, koe Kaʻate ʻae Tuʻi II. Tōmasi Mahe mo ʻElenoa Peta Blake Mahe, moe toko 3 ʻi heʻena fānaú, ko Losaline Lēvani (toʻohema), Kepueli Mahe (lotomalie) mo ʻIlisapeti (toʻomataʻu).

Fakamālō mavahe kia Rima Mahe, koe mokopuna ʻo Kepueli Mahe, ʻi hono vahevahe mai ʻoe ngaahi ʻatá ni.


~                ~                ~


Ko Sina Uhí ko ʻene fānaú ko:

1. Sione

2. Sina




Koe faka'amu 'ae tohi hohoko´ ni ke fakamanatu hotau tupu'anga taha´, ka 'i he taimi tatau pe 'oku 'i ai 'ae faka'apa'apa ki he mamalu 'ae ongoongo 'o kinautolu 'oku kei mo'ui´, ko ia 'oku ngata ai pe 'ae ngaahi fakamatala´ ni 'i he ngaahi to'utangata kuo malolo atu´.  Toki takitaha fa'iteliha pe ngaahi va'a 'oe famili´ 'i hono hoko atu honau ngaahi laine´.




Ngaahi Liliu
[120313] Fakafōtunga fo'ou e peesi´.
[280314] Fakafoki e fakahokohoko ʻo Falehaʻakilí mei he Kamoto, Uhi, Motu'apuaka, Kioa, Ngalungalu mo Va'enō ki he Kamoto, Uhi, Kioa mo Ngalungalu.  ʻOku makatuʻunga eni ʻi he ngaahi fakamatala ʻoku pehe ai ne toki fakalahi e ngaahi hingoa ʻo Falehaʻakilí ki heʻenau fānau ki mui ka koe fuofua Falehaʻakilí pe ʻa Kamoto, Uhi, Kioa mo Ngalungalu.
[010715]
Tānaki ʻoe hoko ki he Tala ki he Sika ʻa ʻAmá pea fetongi ʻaki ia e fakamatala ko ení ... Koe tupu'anga 'o Uhi mo hono hako 'i Tonga koe Fale Ha'akili.  Koe Fale Ha'akili´ koe hingoa ia na'e ui 'aki 'i Tonga e ngaahi foha 'o Tau'ili'ili (na'e 'iloa ko 'Ili pe Kili), koe tehina 'o 'Amalele (na'e 'iloa ko 'Ama) mei Safata 'i 'Upolu´. Koe ngaahi foha ko eni 'o Tau'ili'ili´ mei he lahi´ ko Kamoto, Uhi, Kioa mo Ngalungalu. Na'a nau folau ki Tonga koe fakafe'ao 'o Tohu'ia Limapō, koe 'ofefine 'o 'Amalele, 'i hono 'ave 'o Tohu'ia Limapō ki he Tu'iha'atakalaua ko Mo'ungatonga´. Na'a nau nofo ai pe 'i Tonga 'o hoko koe kau matāpule 'ae Tu'ikanokupolu´, he koe fuofua Tu'ikanokupolu 'a Ngata koe tama ia 'a Tohu'ia Limapō kia Mo'ungatonga Tu'iha'atakalaua.

JamesCocker14Nov00