Ko e Tu'itongafefine ko Nanasipau'ú
Ko e Tu'itongafefine ko Nanasipau'ú 'oku ne 'afio faiva 'i hono paé mei mata'u.
Ko e tangata 'oku tu'u mo e 'akaú mei hemá 'o tuhu ki mata'ú ko Tuku'aho.
|
Ko e tā fakatātā 'a Piron, ko e tangata Lekooti ʻAati ʻi he vaka Falanisē ko e "Recherche", ʻi he 1793, na'e hiki 'o tauhi 'e he kauvaka ko La Billardière.
'Oku tauhi e 'atá ni 'i he "Archives nationales de France" 'i Falanisē.
Ko e ʻata mei he tohi ko e "The Voyage of Bruni d’Entrecasteaux 1791-1794", 2018, mei hono Vahe 17: "Tongans in 1793", 'a ia ko e ngāue 'a Phyllis Herda mo Browen Douglas.
'Oku ui 'a e 'atá ni ko e "Danse des îles des Amis, en présence de la reine Tiné", 'a ia ko hono faka-Pilitāniá ko e "Dance of the Friendly Islands in the presence of Queen Tiné".
Ko e "Reine Tine" pe ko e "Queen Tine" ko e hingoa ia na'e ma'u 'aki 'e he kauvaka Falaniseé 'a e fefine 'oku fakataumu'a ki ai 'a e faivá 'i he fakatātaá ni. 'Oku kehekehe 'a e fakamatala 'a e kau 'ekatemiká fekau'aki mo e fefiné ni.
Ko e taha 'o e ngaahi fakamatala ko iá 'a Toketā Phyllis Herda, 'a ia 'oku ne fakakaukau na'e ma'uhala 'e he kauvaka Falaniseé 'a e hingoa 'o e fefiné ko "Queen Tine" ko e 'uhií ko 'enau fanongo ki hono ui 'e he kakai ko "Tine". Ka ko e 'uhinga 'o e "Tine" ia ki he'etau lea ko e "ta'ahine". 'A ia ko 'etau ui faka'ei'eiki ia 'o ha ta'ahine 'eiki pē. 'I he ngaahi fakamatala 'a e kauvaka Falaniseé na'a nau fanongo na'e 'i ai pē kuini 'e taha he taimi ko iá ko "Queen Nanatchi". Na'e pehē 'e Toketā Phyllis Herda na'e 'ikai lave'i 'e he kauvaka Falaniseé ko "Queen Tine" pe ko e "ta'ahiné", ko "Queen Nanatchi" pē ia. Ko e faka'uhinga pehē 'a Toketā Herda, he ko e Tu'itongafefine pe 'e taha na'e fakanofo 'i ha taimi, na'e 'ikai lava ke ua, pea ko e Tu'itongafefine pe 'e taha na'e lākoifio 'i Tonga 'i he taimi ko iá ko Nanasipau'u. 'Ikai ngata aí, na'e pehe 'e Toketā Herda ko e Tu'itongafefine pe 'e 'afio mo hano "pae", 'o hangē ko ia 'oku 'asi 'i he fakatātaá. Ko e toe taha kehe pe na'e 'afio mo hano pae, ko e Tu'itongá.
'Oku tau toe ma'u mei he ngaahi fakamatala 'a e kauvaka Falaniseé ko "Queen Tine" ko e fefine sino lahi 'aupito, pea na'e pule fakaleveleva, pea moemoe ki ai 'a e taha kotoa, kau ai 'a Toubau (ko hono ui ia 'o e Tu'ikanokupolú) mo Fīnau 'Ulukālala. Na'a nau pehē foki 'i he anga 'o 'enau vakai atú, na'e 'ikai sai'ia 'a Toubau mo Fīnau 'Ulukālala ke na ofi kia "Queen Tine" ko e moemoé, mo e 'ikai lava ha'ana toe laka kehe mei ha folofola 'a "Queen Tine".
'I he konga 'o e Tuputupulefanuá ki he Tu'ikanokupolú 'oku 'asi ai e ngaahi 'ata kehe ne tā 'e Piron, kau ai 'a e tangata ko "Toubau", 'a ia 'oku pehē ko Tuku'aho ia, kae ʻumaʻā ʻa e 'ata 'o Fīnau 'Ulukālala pea mo e 'ata 'o Fuanunu'iava TT38, ko e fakafotu 'o Nanasipau'u TT8.
|
Ko e Tu'itongafefine ko Nanasipau'ú ko e 'ofefine 'o e Tu'itonga ko Tu'ipulotu'ilangitu'oteau TT35 mo 'Anaukihesina, ko e 'ofefine 'o Ma'afuotu'itonga TK6 mo Latutama.
Ko e Fale'alo 'o e Tu'itongafefine ko Nanasipau'ú:
1. Ko e Tamahā ko Lātūfu'ipeká
2. Ko e Tu'ilakepa ko Takavaha'imoaná
3. Ko e Tu'ilakepa ko 'Iloa'ilangikapú
Ko 'enau tamaí ko e Tu'ilakepa ko Lātūnipulu'iteafua. Ko e kitetama 'a e Tu'itongafefine ko Nanasipau'ú mo e Tu'ilakepa ko Latunipulu'iteafuá.
4. Ko e Tamahā ko 'Amelia Fakahikuo'uihá
5. Ko e Tu'iha'ateiho ko Fā'otusia Fakahikuo'uihá
6. Ko Veasi'i
Ko 'enau tamaí ko e Tu'iha'ateiho ko Haveatunguá. Ko e kitetama 'a e Tu'itongafefine ko Nanasipau'ú mo e Tu'iha'ateiho ko Haveatunguá.
'I he pekia 'a e Tamahā ko Lātūfu'ipeká, na'e fakanofo leva 'a e Tamahā ko 'Amelia Fakahikuo'uihá, pea hoko ia ko e Tamahā fakamuimui 'o e 'otu Tongá.
Ka na'e faka'apa'apa'i kotoa pē 'a e fale'alo 'o e Tu'itongafefine ko Nanasipau'ú pea ui pē ko e kau Tamahā Fefine mo e kau Tamahā Tangata.
| Ko e Tamahā ko ʻAmelia Fakahikuo'uihá na'a ne fakamatala e ngaahi hohoko 'o e ngaahi Ha'a 'o Tonga Motu'á 'o hiki tohi nima ʻe Misa Tōmasi 'i he ta'u 1840, pea hoko ia 'o makatu'unga ai 'a e tohi hohoko kotoa pe 'oku tau ma'u ki Tonga motu'á. Ko e koloatuku mahu'inga ia 'a e Tamahā ko ʻAmelia Fakahikuo'uihá
ma'a e Tongá.
|
Ko e Hako 'o e Tamahā ko Lātūfu'ipeka
Ko e 'alo 'o e Tu'itongafefine ko Nanasipau'u ki he Tu'ilakepa ko Latunipuluiteafua.
~
~
~
Ko e fale'alo 'o e Tamahā ko Latufu'ipeká ko:
1. Tupou'ahome'e
Ko 'ene tamaí ko Tupoulahisi'i TK10
2. Tu'ilakepa Makahokovalu
3. Lātūniua
4. Vuki
5. Lātūola'ifotuika
6. Lātū'otusia
Ko 'enau tamaí ko Tuita Kahomovailahi
7. Lātūholeva
8. Langi'aukatau
Ko 'ena tamaí ko Leka Kiuve'etaha Tu'alau
~
~
~
Ko Tupou'ahome'e
Ko e ʻalo 'o e Tamahā ko Lātūfu'ipeká kia Tupoulahisi'i TK10.
Ko e tama 'a Tupou'ahome'é ko:
1. Luseane Halaevalu Mata'aho
Ko 'ene tamaí ko Tupouto'a TK17
Ko e fānau 'a Luseane Halaevalu Mata'ahó ko:
1. Pauline Fakahikuo'uiha
Ko 'ene tamaí ko e Tu'iha'ateiho ko Havea Afi'afolaha. Ko e kitetama 'a Luseane Halaevalu Mata'aho mo e Tu'iha'ateiho ko Havea Afi'afolahá.
2. Lavenia Veiongo
3. Kalaniuvalu Viliami Fatafehiolapaha
Ko 'ena ʻeikí ko Laufilitonga TT39
4. Sione Talaumokafoa
5. 'Anaseini Tupouveihola
6. Vaohoi
Ko 'enau tamaí ko Malakai Lavulo I, ko e foha 'o Vuki, ʻalo 'o Lātūfu'ipeka kia Tuita Kahomovailahi. Ko e kitetama 'a Luseane Halaevalu Mata'aho mo Malakai Lavulo I.
Ko Pauline Fakahikuo'uiha
Ko e tama 'a Luseane Halevalu Mata'aho ki he Tu'iha'ateiho ko Havea Afi'afolahá
Ko e fānau 'a Pauline Fakahikuo'uihá ko Siaosi Makamālohi Hala'ufia, ko 'ene tamaí ko Fangupō Tākopau, ko e foha 'o Fangupō Mahe'uli'uli mo Leva'itai.
Ko Lavenia Veiongo
Ko e tama 'a Luseane Halaevalu Mata'aho ki he Tu'itonga ko Laufilitonga TT39
Ko e fānau 'a Lavinia Veiongó ko:
1. 'Asipeli Kupuovanuavou
2. Luseane Anga'aefonu
3. Siaosi Moengāngongo
4. Sōsaia Kalauta
5. 'Elenoa
6. 'Anapuli
Ko 'enau tamaí ko 'Īnoke Matafonuafotu, ko e foha 'o 'Ōsaiasi Tonga Veikune 1 mo Temaleti Manakovīmomoho.
7. Sālote Tupoumoheofo
Ko e 'ofefine 'o 'Isileli Tupou, ko e foha 'o Siaosi Taufa'āhau Tupou I mo Sela Lōpasikole.
Ko Kalaniuvalu Viliami Fatafehiolapaha
Ko e tama 'a Luseane Halaevalu Mata'aho ki he Tu'itonga ko Laufilitonga TT39
Ko e fānau 'a Kalaniuvalu Viliami Fatafehiolapaha ko Siaosi Mō'atakikolongahau (ko 'ene fa'eé ko Loukinikini); mo Fusipalapangai (ko 'ene fa'eé ko Sūsana Pusi);
mo Adi Uvu (ko 'ene fa'eé ko Adi Serai Caudrove); mo Sioeli Pangiakaetau mo Leafāitūlangi (ko 'ena fa'eé ko 'Ungatea, ko e 'ofefine 'o Kioa).
Ko Sione Talaumokafoa
Ko e tama 'a Luseane Halaevalu Mata'aho kia Malakai Lavulo I
Ko e fānau 'a 'a Sione Talaumokafoá ko Sisīlia 'Atuohakautapu (ko e tama 'a Sālote Fusipala), mo Langi (ko 'ene fa'eé ko e fefine Pukotala),
mo Lasinikapa (ko 'ene fa'eé ko Tupou Manakofo'ufa'u), mo Kavaha'apai (ko 'ene fa'eé ko Tāpaita Maile), mo Malakai Tu'ipulotu (ko 'ene fa'eé ko e fefine Tongoleleka).
Pea mali a Sione Talaumokafoa mo Mele Puatoka Malaloi 'o na fanau'i a 'Elenoa Fatafehi Ongoʻalupe, 'Asipeli Tu'ihalafatai, Melepoli, Nginginiofolanga, Kilimana mo 'Ufimomoko.
Ko 'Anaseini Tupouveihola
Ko e tama 'a Luseane Halaevalu Mata'aho kia Malakai Lavulo I
Ko e fānau 'a 'Anaseini Tupouveihola ko Siaosi Tuku'aho, ko 'ene tamaí ko Tungī Viliami Halatuituia, ko e foha 'o Palu Maealiuaki Fatukimotulalo mo Kaunanga Seini.
Ko e ta'ahine ko ʻAnaseini Tupouveihola
Ko e 'ofefine 'o Malakai Lavulo pea mo Luseane Halevalu Mataʻaho.
|
~
~
~
Ko Tu'ilakepa Makahokovalu
Ko e ʻalo 'o e Tamahā ko Lātūfu'ipeká kia Tuita Kahomovailahi.
Ko e fānau 'a Tu'ilakepa Makahokovalú ko:
1. 'Amelia Tu'imala
2. Latuniua
3. Lakepamo'afitu
Ko 'enau fa'eé ko Fatafehimei, ko e 'alo 'o Fuanunu'iava TT38 mo Fīnauha'akili.
4. Tuita Siaosi 'Ulukivaiola
5. 'Amelia Noa'isiapua
Ko 'ena fa'eé ko Fatafehifanga'afa, ko e 'alo 'o Laufilitonga TT39 mo Siulolovao, ko e 'ofefine 'o Sisitoutai Tokemoana mo Fataimoemanu Fotofili.
Ko e tama 'a 'Amelia Tu'imala ('ofefine 'o Tu'ilakepa Makahokovalu) ko:
1. Lātū'otusia Ha'amoa
Koe tama 'a Latu'otusia Ha'amoa ko Uelenitoni Fakatou'io, koe foha 'o Paueli Fakatou'io, koe foha 'o Fakatou'io mei Felemea.
Ko e fānau 'a Tuita Siaosi 'Ulukivaiola (foha 'o Tu'ilakepa Makahokovalú) ko:
1. Sami Mafile'o
Ko 'ene fa'eé ko Naukovi
2. Moaeteau
Ko 'ene fa'eé ko Nanise
3. Siosāteki Vuna
4. Līsita Ate
5. Hulitā Tu'ifua
Ko 'enau fa'eé ko Lesieli Afuha'apai, ko e mali ia 'o Tuita Siaosi 'Ulukivaiola, ko e 'ofefine 'o Avalā'aetau Naufahu mo 'Alilia Fīunakitoutai.
~
~
~
Ko Lātūniua
Ko e ʻalo 'o e Tamahā ko Lātūfu'ipeká kia Tuita Kahomovailahi.
Ko e fānau 'a Lātūniuá ko:
1. Manumataongo
Ko 'ene ʻeikí ko Laufilitonga TT39
2. Setaleki Muimui
Ko 'ene tamaí ko Tupoumalohi TK16
Ko e fānau 'a Manumataongo (tama 'a Lātūniuá) ko:
1. Nanasipau'u
Ko 'ene fa'eé ko Tu'ipulotupau'u.
2. Losaline Fatafehi Halao'uvea
Ko 'ene fa'eé ko Mekemeke, 'ofefine 'o Po'oi Niutupuivaha mo Mateitalo. Ko e kitetama 'a Manumataongo mo Mekemeke.
Losaline Fatafehi Halao'uvea
|
Ko Losaline Fatafehi naʻá ne hiki ʻa e tohi hohoko mei he Tohi Hohoko ʻa e Tamahā ko ʻAmelia Fakahikuoʻuihá, ʻoku ʻiloa ko e Tohi ʻa Losaline Fatafehí.
Na'e mali 'a Nanasipau'u mo Tu'ipulotu Toutai'olepo 'o na fanau'i 'a Molitahisi, Sepiuta Tauki'onetuku Fusipala 'Akilele, Viliami Pusiaki Toutai'olepō mo Sakalia Tu'ipulotu.
Na'e mali 'a Losaline Fatafehi Halao'uvea mo Siale 'Ataongo 'o na fanau'i 'a Vika Kaufusi Matapule mo Ma'afuotu'itonga.
Ko e fānau 'a Setaleki Muimui (tama 'a Lātūniua) ko:
1. 'Anaseini Kaifonua'āmanu
2. Mele Latainiu'ui
Ko 'ena fa'eé ko Tu'ifangatūkia Hepisipa, ko e 'alo 'o Laufilitonga TT39 mo Latufakahau Kelesi.
Na'e mali a 'Anaseini Kaifonua'āmanu mo 'Ulukālala Nafetalai Matekitonga 'o na fanau'i 'a 'Ulukālala Siaosi Fīnau Misinituituiovava'u ('Ulukālala Misini).
~
~
~
Ko Vuki
Ko e ʻalo 'o e Tamahā ko Lātūfu'ipeká kia Tuita Kahomovailahi.
Ko e konga fakamatala eni fekauʻaki mo Vuki ʻoku lava ke maʻu ai ha fakafuofua ki he anga ʻo e tangata ni.
"... ko Vuki koe tagata nae ogoogo lahi ene toa mo hono malohi, nae lau koe gata ia oe tagata fakaofooofa i Toga katoa."
("Taumuʻa Lelei", Sanuali 1931, p3)
|
Ko e fānau 'a Vukí ko:
1. Moaeteau
Ko 'ene fa'eé ko Tupou
2. Fainga'anuku Fakatovolea
Ko 'ene fa'eé ko Fūnakilotovale, ko e 'ofefine 'o Havea Hikule'o Helu.
3. Niumatāevalu
Ko 'ene fa'eé ko 'Uheina, ko e 'ofefine 'o Mapaha'ano mo 'Anaukihesina. Ko Mapaha'anó ko e foha 'o Fuatakifolaha TH14 mo Nanasinifuna.
Ko 'Ānaukihesiná ko e 'ofefine 'o Mafitongutu, foha 'o Maealiuaki TH15 TK8.
4. Malakai Lavulo I
5. Lātūniua
6. Peaukovi
7. Vuna
Ko 'enau fa'eé ko Sūlia Fakatoumafi (ne ʻiloa ko Mafihape), ko e 'ofefine 'o Tu'ipulotu Matāpule mo 'Atuohakautapu.
Ko Tu'ipulotu Matāpulé ko e foha 'o Mumui Mapatōngia'amanu TK13 mo Toa. Ko 'Atuohakautapú ko e 'ofefine 'o Tu'ihalafatai TK9 mo Filiaimanuma'a.
Ko Moaeteau
Ko e foha 'o Vuki
Ko e fānau 'a Moaeteaú ko:
1. Tu'itavuki
Ko Fainga'anuku Fakatovolea
Ko e foha 'o Vuki
Ko e fānau 'a Fainga'anuku Fakatovoleá ko:
1. Sūliana Lātūniua
Ko 'ene fa'eé ko Ngalutoto
Na'e mali 'a Suliana Lātūniua mo Tevita Kaumavae Tu'i'onetoa, ko e foha 'o Tongapuku Tu'i'onetoa mo Seini Hoamofaleono,
'o na fanau'i 'a Malakai Lavulo II 'a ia 'oku tupu mei ai 'a e Ha'a Lavulo ʻo Nukuʻalofá.
Ko Malakai Lavulo I
Ko e foha 'o Vuki
Ko e fānau 'a Malakai Lavulo I ko:
1. Sione Talumokafoa
2. 'Anaseini Tupouveihola
3. Vaohoi
Ko 'enau fa'eé ko Luseane Halaevalu Mata'aho, 'ofefine 'o Tupouto'a TK17 mo Tupou'ahome'e. Ko e kitetama 'a Malakai Lavulo mo Luseane Halaevalu Mata'aho.
Ko e fānau 'a Sione Talaumokafoa ko Sisīlia 'Atuohakautapu (ko e tama 'a Sālote Fusipala), mo Langi (ko 'ene fa'eé ko e fefine Pukotala),
mo Lasinikapa (ko 'ene fa'eé ko Tupou Manakofo'ufa'u), mo Kavaha'apai (ko 'ene fa'eé ko Tāpaita Maile), mo Malakai Tu'ipulotu (ko 'ene fa'e ko e fefine Tongoleleka).
Pea mali a Sione Talaumokafoa mo Mele Puatoka Malaloi 'o na fanau'i ʻa 'Elenoa Fatafehi Ongoʻalupe, 'Asipeli Tu'ihalafatai, Melepoli, Nginginiofolanga, Kilimana mo 'Ufimomoko.
Na'e mali a 'Anaseini Tupouveihola mo Viliami Tungi Halatuituia 'o na fanau'i 'a Siaosi Tuku'aho.
Ko e ta'ahine ko ʻAnaseini Tupouveihola
Ko e 'ofefine 'o Malakai Lavulo pea mo Luseane Halevalu Mataʻaho.
|
Ko Peaukovi
Ko e foha 'o Vuki
Ko e fānau 'a Peaukoví ko:
1. 'Akanesi Tu'ifua
2. Tēvita Fatafehi
3. Tupoutu'a (Melenī)
Ko 'enau fa'eé ko Tupoutu'a Lamanukilupe, ko e 'alo 'o Laufilitonga TT39 mo Fala'aetau.
Na'e mali 'a 'Akanesi Tu'ifua mo Veikune Siosateki Tonga, 'o na fanau'i 'a Veikune 'Osaiasi Tonga Fotu'afalefa, Melenaite 'Uheina mo Lātūniua.
Veikune 'Osaiasi Tonga Fotu'afalefa mo e konga 'o hono Fāmilí.
Ko e mokopuna 'o Peau mo Tupoutu'a Laumanukilupe.
Ko e 'ata mei he makasini ko e "Pacific Islands Monthly, 'Okatopa 1950, peesi 7. |
Ko e fanau 'a Tēvita Fatafehi ko Sami Niumataevalu (ko 'ene fa'eé ko Kalesita mei 'Uiha), mo Tupou (ko 'ene fa'eé mei Ha'apai pe mo ia).
Ko e tama 'a Tupoutu'a (Melenií) ko Sione Te'ekosi, ko e foha 'o Siale 'Ataongo, foha 'o 'Enelē Ma'afuotu'itonga mo 'Elenoa Ngataealupe.
Tupoutuʻa Lamanukilupe, Makelesi Lupemuʻa Maka, Kalolaine Molitahisi Tongilava mo Sione Māfoaʻaeata Niumataevalu.
Ko e makapuna ua ʻo Peau mo Tupoutuʻa Lamanukilupe.
'Oku 'oatu e fakamālō kia Joan Margaret Fusipalapangai Skeen Klampfer 'i hono vahevahe mai 'o e 'ata 'o Tupoutu'a Laumanukilupe Niumataevalú.
Ko Vuna
Ko e foha 'o Vuki
Ko e fānau 'a Vuná ko:
1. 'Ana Vaokolo
Ko e tama 'a 'Ana Vaokolo ko Moimoikimofuta, ko e foha 'o Uiliami Uelingatoni Ngū, ko e foha 'o Tēvita 'Unga mo Fifitavava'u.
~
~
~
Ko Lātūola'ifotuika
Ko e ʻalo ʻo e Tamahā ko Lātūfu'ipekʻa kia Tuita Kahomovailahi.
Ko e fānau 'a Lātūola'ifotuiká ko:
1. Fonokimoana
Ko 'ene tamaí ko Tu'ifua 'Ānaukihengalu, ko e foha 'o Tu'ihalafatai TK9.
2. Naulivou
Ko 'ene tamaí ko Vakautapola, ko e foha 'o Tupouha'apai mo Fatafehiholeva.
Ko Tupouha'apaí ko e foha 'o Tongamana, foha 'o Tupoulahimu'a TK7. Ko Fatafehihōlevá ko e tama 'a 'Ulukilupetea kia Talaumokafaoa, foha 'o Tu'ipulotu'ilangitu'oteau TT35.
Ko e tama 'a Fonokimoana ('ofefine 'o Lātūola'ifotuiká) ko:
1. Sione Faka'iloatonga
Ko 'ene tamaí ko e Ha'amoa.
Ko e fanau 'a Naulivou (foha 'o Lātūola'ifotuiká) ko:
1. Tupouha'apai
2. Pita Vakautapola
3. Uate Molipala
4. Sōsiua Fakatoko
Ko 'enau fa'eé ko Fifitahōleva
5. Tausingalava
Ko 'ene fa'eé ko Taufale'o
~
~
~
Ko Lātū'otusia
Ko e ʻalo ʻo e Tamahā ko Lātūfu'ipeká kia Tuita Kahomovailahi.
Ko e fānau 'a Lātū'otusiá ko:
1. 'Emeline Moalapau'u
Ko 'ene tamaí ko Talia'uli Makapapa.
Ko e fānau 'a 'Emeline Moalapau'u (tama 'a Lātū'otusiá) ko:
1. Tuituiohu
2. Sione To'imoana
3. Tu'imoala
Ko 'enau tamaí ko Liemālohi, ko e foha 'o Fīnaupipiki, foha 'o Tuituiohu.
Ko e fanau 'a Sione To'imoaná ko 'Apolosi, ko e tama 'a Peka; mo Ika Fa'oa, ko e tama 'a Fehi'a; mo Sione Loupepe, ko e tama 'a Taufili.
Ko e foha 'o Tu'imoalá ko 'Apolosi.
~
~
~
Ko Lātūhōleva
Ko e ʻalo ʻo e Tamahā ko Lātūfu'ipeká kia Leka Tu'alau Kiuve'etaha.
Ko e fānau 'a Lātūhōlevá ko:
1. Tuputupukipulotu
Ko 'ene tamaí ko e Tu'ipelehake ko 'Uluvalú.
Ko e fānau 'a Tuputupukipulotu (tama 'a Lātūhōlevá) ko:
1. Kingi Viliami
2. Fane Tupouvava'u
3. Mele
Ko 'enau tamaí ko 'Ulukālala Tu'apasi, foha 'o 'Ulukālala Fangupō mo Fatafehiongo'alupe.
Ko e fānau 'a Fane Tupouvava'ú ko 'Alipate Tūtoe Tupoulahi, Mele Siu'ilikutapu Tukumuliki'uvea, Sione Lamipeti Mafile'o mo Sōsaia Lausi'iohihifo,
ko 'enau tamaí ko Sūnia Akaveka Mafile'o.
~
~
~
Ko Langi'aukatau
Ko e ʻalo 'o e Tamahā ko Lātūfu'ipeka kia Leka Tu'alau Kiuve'etaha.
Ko e fanau 'a Langi'aukatau ko:
1. Tu'ilevuka
Ko 'ene fa'eé ko Loloheatoki, ko e 'ofefine 'o Pasiaka mo Tamutamu.
2. Tuliakiono
Ko 'ene fa'eé ko Palu, ko e 'ofefine 'o Lakepamoha'ateiho mo Fatafehi
3. Vaeamuni
Ko 'ene fa'eé ko Lupe
Ko e fānau 'a Tuliakiono (foha 'o Langi'aukatau) ko:
1. Palumatamoana
2. Vuki
3. Tu'alau
Ko 'enau fa'eé ko 'Āsena Fūnaki, ko e 'ofefine 'o Tupouvaivai mo Loloheatoki.
Ko e fānau 'a Palumatamoaná ko 'Asipeli Pupunu, Palu mo Teukisiafo'ou, ko 'enau fa'eé ko 'Ana Tamutamu, ko e 'ofefine 'o Lolohea Likuosuosua mo Havea.
Ko e fānau 'a Vuki ko Kiutau'ivai mo Vaitai, ko 'ena fa'eé ko Lavinia.
Ko e Tu'ilakepa ko Takavaha'imoana
Ko e ʻalo 'o e Tu'itongafefine ko Nanasipau'ú ki he Tu'ilakepa ko Latunipuluiteafuá.
~
~
~
'Oku 'ikai ha ma'u ki ha hako 'o Tu'ilakepa Takavaha'imoana.
Ko e Tu'ilakepa ko 'Iloa'ilangikapú
Ko e ʻalo ʻo e Tu'itongafefine ko Nanasipau'ú ki he Tu'ilakepa ko Latunipuluiteafuá.
~
~
~
'Oku 'ikai ha ma'u ki ha hako 'o Tu'ilakepa 'Iloa'ilangikapu.
Ko e Tamahā ko 'Amelia Fakahikuo'uihá
Ko e ʻalo 'o e Tu'itongafefine ko Nanasipau'ú ki he Tu'iha'ateiho ko Haveatunguá.
~
~
~
Na'e taʻane 'a 'Amelia Fakahikuo'uiha mo Tuku'aho TK14 pea na'e 'ikai ha'ana fanau.
Ko e Tu'iha'ateiho ko Fa'otusia Fakahikuo'uihá
Ko e ʻalo ʻo e Tu'itongafefine ko Nanasipau'ú ki he Tu'iha'ateiho ko Haveatunguá.
~
~
~
Ko e fānau 'a e Tu'iha'ateiho ko Fa'otusia Fakahikuo'uiha ko:
1. Fanakavakilangi
2. Tu'ilokamana
3. Fakahikuo'uiha
Ko 'enau fehuhú ko e Tu'itongafefine ko Sinaitakala'ifekitetele, ko e 'ilamutu 'o e Tu'itongafefine ko Nanasipau'u, kae mahalo ne nau mate kei iiki pe.
4. Ko e Tamatauhala ko Makamālohí
5. Fatafehi Manupupui'one
Ko 'ena fehuhú ko e Tu'itongafefine ko Fatafehiolapaha, ko e tehina 'o Sinaitakala'ifekitetele, ko e 'ilamutu mo ia 'o e Tu'itongafefine ko Nanasipau'u.
6. Tu'iha'ateiho Havea Afi'afolaha
Ko 'ene fa'eé ko Fusipala Tauki'onetuku, ko e 'ofefine 'o Tuku'aho TK14 mo Sisifa.
7. Tu'iha'ateiho Kelepi Fulilangi
Ko 'ene fa'eʻe ko Fatafehililika'imoana, ko e 'ofefine 'o Fatafehi Manupupui'one, ko e tuonga'ane tamai taha 'o e Tu'itongafefine ko Nanasipau'ú.
~
~
~
Ko e Tamatauhala ko Makamālohí
Ko e Tamatauhala ko e tu'ukimu'a taha ia 'o Tonga Motu'á, ko e ʻalo ʻo e Tu'iha'ateiho ko Fā'otusia Fakahikuo'uihá, ko e Tamahā Tangata, mo e Tu'itongafefine ko Fatafehiolapahá.
Ko e fānau 'a e Tamatauhala ko Makamālohí ko:
1. Sālote Lupepau'u
Ko 'ene fehuhú ko Halevalu Moheofo, ko e 'ofefine 'o ʻUlukālala Fangupō mo Lāpulou, ko e 'alo ʻo e Tu'itongafefine ko Siumafua'utá mo Tongamana.
Ko e fānau 'a Sālote Lupepau'ú ko:
1. Tu'uakitau
2. Vuna Takitakimalohi
Ko 'ena tamaí ko Siaosi Taufa'āhau Tupou I.
Kuini Sālote Lupepau'u
Ko e 'alo fefine 'o e Tamatauhala ko Makamālohí pea mo Halaevalu Moheofo, ko e 'ofefine 'o Fīnau 'Ulukālala 2.
Ko Sālote Lupepau'ú ko e fuofua Ta'ane ia 'o Taufa'ahau Tupou I 'i he Tui Kalisitiané mo e Lao Uesité, pea mo e fuofua Kuini Faka-Konisitūtone 'o e 'Otu Tongá.
|
~
~
~
Ko Fatafehi Manupupui'one
Ko e foha 'o e Tu'iha'ateiho ko Fā'otusia Fakahikuo'uiha mo e Tu'itongafefine ko Fatafehiolapaha.
~
~
~
Ko e Tu'iha'ateiho ko Havea Afi'afolaha
Ko e foha 'o e Tu'iha'ateiho ko Fā'otusia Fakahikuo'uiha mo Fusipala Tauki'onetuku.
~
~
~
Ko e Tu'iha'ateiho ko Kelepi Fulilangi
Ko e foha 'o e Tu'iha'ateiho ko Fā'otusia Fakahikuo'uiha mo Fatafehililika'imoana.
~
~
~
Ko Fusipala Tauki'onetuku
Ko e 'ofefine 'o e Tu'iha'ateiho ko Fā'otusia Fakahikuo'uiha mo Sisifā.
'Oku fakangata pe 'a e ngāue ni ki he ngaahi to'utangata kuo maliu atú. Toki fa'iteliha pe 'a e ngaahi fāmili takitaha 'i hono fakahoko hifo honau ngaahi laine ki he ngaahi to'utangata lolotongá.
|
