Koe Tala 'oe Peka´


Koe talanoa eni kia Ula moe tupu'anga 'oe Peka´ 'i Kolovai´, pea moe tupu'anga 'oe kolo ko Neiafu´ 'i Vava'u´. 


Koe fakamatala eni 'a Seluimatai Sefesi 'o Kolovai pea 'oku 'oatu e fakamālō mavahe ki ai 'i he'ene loto ke vahevahe atu heni 'a 'ene fakamatala´.




'I he kuonga lotoloto mei ono'ahó na'e fai fakata'u ha fu'u Kātoanga Fakatētē vaka 'i Ha'amoa.  Na'e fai ma'u pe kātoanga ko 'ení ʻi he motu lahi ko Savai'i 'i Ha'amoá, pea na'e taki ai e ongo matai 'oe ongo kolo ko ʻĀsau mo Neiafu.

 

Koe 'eiki 'oe kātoangá ni koe Ta'ahine Taupo'ou 'oe kainga Sava'i'í, pea na'á ne manako 'aupito he fakatēteé, ko ia na'e talaki ma'u pe ke fai e fakatētē kalia, fakatētē tafa 'anga, siu 'a'alo pōpao moe siu kakau.

 

Na'e a'u mai e tala kātoangá ki Tonga, pea fakatahataha mai leva e kau Fokololó moe kau Kaivai 'o Tongá, ko 'Akau'ola, Ula mo Leka, Fotu-'a-Ikata'ane, Tuita pea mo Lutui.  Na'á nau alēlea ai, pe kohai ha taha 'e folau 'o fakafofonga'i 'a Tonga he kātoangá.  Ko ia na'e lea hake leva 'a Ula, 'oku 'i ai 'ene fakatu'a lelei ki hono kaliá, he koe ongo kateá koe fehi kuo tahi, pea ko hono laá koe loufāfā na'e tui 'aki e kafa.

Na'e pole ai pe 'a Ula ia, pea na'a ne lea'aki 'ae ... "teu e toká, ka koe tueé", ... pea na'e toe pehē foki 'e Ula ka 'ikai ola lelei e folaú moe fatongiá, pea 'e laka ange ke mate ai pe ia, ka koe hā ha'anau lau?  Na'e loto katoa ai pe kau fokololó ke tuku kia Ula ke folau 'o fakafofonga'i 'a Tonga he kātoangá.

 

Kaekehe, ne fai e kātoanga he koe kātoanga lahi mo fakafonua, pea ko hono olá ne ikuna 'e Ula e ngaahi fe'auhí hono katoa, 'o a'u ki he fe'auhi siu'a'aló, moe siukakaú.  Koe fakaholomamata mo laulōtaha moʻoni pea toʻoa ai e loto ʻoe Taupoʻou Haʻamoá, he ko hono mamana foki ʻae Fakatēteé.  Ne hoko ai 'a Ula he katoangá ni ʻo ʻiloa koe "To'a-Kaivai".  Pea ne tangane'ia e Taupoʻou Ha'amoá 'o ne loto ke tō e koloa makehe mo'o Ula koe tauhi 'ofa mei loto Savai'i.

 

Pe ne lea 'aki pe 'e he Taupo'ou ... ʻoku hoa ia mo taau ke ne foaki ha koloa mo'ui mo tolonga 'o lauikuonga ...  Na'a ne fakakoloa ʻaki leva 'a Ula ha ongo ki'i peka 'e ua, pea ne lea ange pe kia Ula ... "Kuo 'ikai ha koloa fakafonua 'o Ha'amoa ke fakatataua mo e ikuna kuo hokó, he kapau teu foaki atu ha kie ko 'emau koloa mahu'inga tahá ia, ka 'e popo pe ia.  Ko ia teu foaki atu 'eku ongo ki'i pelé ni ke ke folau mo ia 'o tauhi, pea 'e muimui folau atu ai pe 'a e peka tea ko hona tauhi".

 

Kuo fakakoloa leva eni 'a Ula he ikuna mā'ongo'onga kuo ne faí, pea ne foki mai ki Tonga mo e ongo ki'i peká. Pea na'e talitali fakafonua 'a Ula. Ne toe to ai foki mo ha koloa fisifisimu'a 'o Ula mei he Tu'í, ke 'alu pe 'o fa'iteliha 'i Hihifo pe ko fe pe feitu'u 'e fie nofo aí.

 

Na'e 'alu leva 'a Ula mo 'ene ongo ki'i peká 'o nofo 'i hono 'apí na'á ne fakahingoa ko 'Āsau ʻa ia ne hoko ʻo faka-Tonga ia ko eni ko 'Āhau.  Pea na'á ne tō e fu'u kava 'o tauhi ai e ongo ki'i peká.  Pea fanafanau ʻe ongo kiʻi peká.  Na'e hili pe ha ki'i taimi si'i mei ai pea ne toe hiki 'o nofo ofi ki he muifonuá pea ne fakahingoa hono 'api ko iá ko Neiafu.  Ko ʻene tauhingoa ʻapi pe ki he ongo kolo 'i Savai'i na'e fai ai kātoanga fakatēteé.  Pea kuo toko lahi eni e fanga peká..  Pea koe 'aho eni e taha ne ongo mai e tengetange 'o Ata 'i Kolovai, pea ne fanongo ai 'a Ula.  Na'á ne ta'aki leva 'ene fu'u kavá ko 'ene ma'ukava, pea ne ui leva 'ene fanga peka ke nau fe'ao pea nau fononga he halá.  Pea nau a'u pe ki Kolovai ne fokotu'u e fu'u kava 'i tu'á, kae tau holo pe fanga peká he kata e fu'u kavá.

 

Kuo lava e fatongia 'o Ula koe tauhi vaha'a kia hou'eiki, pea koe taimi na'e teu ai ke foki ki Neiafú, na'e me'a ange 'a Ata 'o kole ke tuku ā mu'a e fanga peká 'i Kolovai ke nau fe'ao mo vāvākē ai pe ai.  Na'e tali lelei 'e Ula e kole 'a Atá, he koe fatongia 'oe fokololó koe fakahoifua ki he Tu'í mo hou'eiki.  

Pea koe tupu'anga ia 'oe taungapeká mo hono hiki mei Neiafu ki Kolovaí, pea nau hiki mei he 'ulukava 'o Ulá 'o tau he 'ulutoa 'o Atá.  Ne fuoloa siʻi mei ai pea ne folau ai ʻa Ula ki Vavaʻu.  Pea ne nofo ai pe ai, ʻo ne fakahingoa hono ʻapi ko ia ko Neiafu.   

ʻIsa ... Tupa!!



Ngaahi Liliu
[130413] Fokotu'u fo'ou e peesi´.

JamesCocker14Nov00