Ko e Tala 'oe Peka´
Ko e talanoa eni kia Ula mo e tupu'anga 'o e Peka´ 'i Kolovai´, pea mo e tupu'anga 'o e kolo ko Neiafu´ 'i Vava'u´.
Ko e fakamatala eni 'a Seluimatai Sefesi 'o Kolovai pea 'oku 'oatu e fakamālō mavahe ki ai 'i he'ene loto ke vahevahe atu heni 'a 'ene fakamatala´.
'I he kuonga lotoloto mei ono'ahó na'e fai fakata'u ha fu'u Kātoanga Fakatētē vaka 'i Ha'amoa. Na'e fai ma'u pe kātoanga ko 'ení ʻi he motu lahi ko
Savai'i 'i Ha'amoá, pea na'e taki ai e ongo matai 'o e ongo kolo ko ʻĀsau mo Neiafu. Ko e 'eiki 'o e kātoangá ni ko e Ta'ahine Taupo'ou 'o e
kainga Sava'i'í, pea na'á ne manako 'aupito he fakatēteé, ko ia na'e talaki ma'u pe ke fai e fakatētē kalia, fakatētē tafa 'anga, siu 'a'alo pōpao mo e siu kakau.
Na'e a'u mai e tala kātoangá ki Tonga, pea fakatahataha mai leva e kau Fokololó mo e kau Kaivai 'o Tongá, ko 'Akau'ola, Ula mo Leka, Fotu-'a-Ikata'ane,
Tuita pea mo Lutui. Na'á nau alēlea ai, pe kohai ha taha 'e folau 'o fakafofonga'i 'a Tonga he kātoangá. Ko ia na'e lea hake leva 'a Ula, 'oku 'i ai 'ene fakatu'a lelei
ki hono kaliá, he ko e ongo kateá ko e fehi kuo tahi, pea ko hono laá ko e loufāfā na'e tui 'aki e kafa.
Na'e pole ai pe 'a Ula ia, pea na'a ne lea'aki 'a e ... "teu e toká, ka koe tueé", ... pea na'e toe pehē foki 'e Ula ka 'ikai ola lelei e folaú mo e fatongiá,
pea 'e laka ange ke mate ai pe ia, ka ko e hā ha'anau lau? Ko e tuai e 'osi e lea 'a Ula ka ko 'enau loto taha kotoa ke tuku kia Ula ke fai 'e ia honau fakafofongá.
Kaekehe, ne fai e kātoanga he ko e kātoanga lahi mo fakafonua, pea ko hono olá ne ikuna 'e Ula e ngaahi fe'auhí hono katoa, 'o a'u ki he fe'auhi siu'a'aló, mo e
siukakaú. Ko e fakaholomamata mo laulōtaha moʻoni pea toʻoa ai e loto ʻo e Taupoʻou Haʻamoá, he ko hono mamana foki ʻa e Fakatēteé. Ne hoko ai 'a Ula he
katoangá ni ʻo ʻiloa ko e "To'a-Kaivai". Pea ne tangane'ia e Taupoʻou Ha'amoá 'o ne loto ke tō e koloa makehe mo'o Ula ko e tauhi 'ofa mei loto Savai'i.
Pe ne lea 'aki pe 'e he Taupo'ou ... ʻoku hoa ia mo taau ke ne foaki ha koloa mo'ui mo tolonga 'o lauikuonga ... Na'a ne fakakoloa ʻaki leva 'a Ula ha ongo ki'i peka
'e ua, pea ne lea ange pe kia Ula ... "Kuo 'ikai ha koloa fakafonua 'o Ha'amoa ke fakatataua mo e ikuna kuo hokó, he kapau teu foaki atu ha kie ko 'emau koloa mahu'inga tahá ia,
ka 'e popo pe ia. Ko ia teu foaki atu 'eku ongo ki'i pelé ni ke ke folau mo ia 'o tauhi, pea 'e muimui folau atu ai pe 'a e peka tea ko hona tauhi".
Kuo fakakoloa leva eni 'a Ula he ikuna mā'ongo'onga kuo ne faí, pea ne foki mai ki Tonga mo e ongo ki'i peká. Pea na'e talitali fakafonua 'a Ula. Ne toe to ai foki mo ha
koloa fisifisimu'a 'o Ula mei he Tu'í, ke 'alu pe 'o fa'iteliha 'i Hihifo pe ko fe pe feitu'u 'e fie nofo aí.
Na'e 'alu leva 'a Ula mo 'ene ongo ki'i peká 'o nofo 'i hono 'apí na'á ne fakahingoa ko 'Āsau ʻa ia ne hoko ʻo faka-Tonga ia ko eni ko 'Āhau. Pea na'á ne tō e fu'u
kava 'o tauhi ai e ongo ki'i peká. Pea fanafanau ʻe ongo kiʻi peká. Na'e hili pe ha ki'i taimi si'i mei ai pea ne toe hiki 'o nofo ofi ki he muifonuá pea ne fakahingoa hono 'api
ko iá ko Neiafu. 'A ia foki ko 'Asau mo Neiafu ko ʻene tauhingoa ʻapi pe ki he ongo kolo 'i Savai'i na'e fai ai kātoanga fakatēteé. Pea kuo toko lahi eni e fanga peká.
Pea ko e 'aho eni e taha ne ongo mai e tengetange 'o Ata 'i Kolovai, pea ne fanongo ai 'a Ula. Na'á ne ta'aki leva 'ene fu'u kavá ko 'ene ma'ukava, pea ne
ui leva 'ene fanga peka ke nau fe'ao pea nau fononga he halá. Pea nau a'u pe ki Kolovai ne fokotu'u e fu'u kava 'i tu'á, kae tau holo pe fanga peká he kata e fu'u kavá.
Kuo lava e fatongia 'o Ula ko e tauhi vaha'a kia hou'eiki, pea ko e taimi na'e teu ai ke foki ki Neiafú, na'e me'a ange 'a Ata 'o kole ke tuku ā mu'a e fanga peká 'i Kolovai
ke nau fe'ao mo vāvākē ai pe ai. Na'e tali lelei 'e Ula e kole 'a Atá, he ko e fatongia 'o e fokololó ko e fakahoifua ki he Tu'í mo hou'eiki.
Pea ko e tupu'anga ia 'o e taungapeká 'i Kolovaí, pea fai ange pe kuo nau hiki mei he 'ulukava 'o Ulá 'o tau he 'ulutoa 'o Atá.
Pea ne fuoloa siʻi mei ai pea folau ai ʻa Ula ki Vavaʻu. Pea ne lata ai pe mo nofo ai pe ai. Pea ne fakahingoa hono ʻapi ko ia ko Neiafu. Pea ko hono tu'u'anga tonu 'a eni kuo
ui ko Neiafutahi 'i he 'aho ni, ka e ma'u 'aki ai pe kolomu'a 'o Vava'u 'a e Neiafu.
'Isa ... Tupa!!
|
|
Ngaahi Liliu
[130413] Fokotu'u fo'ou e peesi´.
|
|
