|
Tu’imala Kaho
Ko e Naitingikeili ‘o e ʻOtu Tongá
Ko e fakamatala eni ʻa Ruby Maʻafu ko e tamaʻihefono ʻa Tuʻimala Kaho, pea ʻoku ʻoatu e fakamālō kia Ruby ʻi heʻene loto lelei ke vahevahe atu heni ʻa ʻene fakamatalá.
Ko Tu’imala Kahó na’e fanau’i ko ‘Anaise ‘Anaukihesina Tu’imala Kaho ‘i he ‘api ko Loloniú, ‘i Kolofo’ou, Nukuʻalofa, Tonga. Ko ‘ene ongo mātu’á ko Sioeli ‘Alukuoʻulu Payne Kaho pea mo ‘Anamalia Katoʻone Veiongo Lata‘ihōlevafoʻou Hopoate Kaho.
Ko e fāmili faiva na’e tupu hake ai ‘a Tu’imala Kaho pea ne manako ki he tau’olungá mo e hivá mei he‘ene kei si’í. Naʻe akoʻi pē ʻe he‘ene fa’é, ‘Anamalia, mo ‘ene fa’etangatá, Vaisima Hopoate, pea mo Kefu Tauelangi ‘ene ngaahi tau’olungá.
Mei he‘ene kei si’í, naʻe faʻa kau ʻa Tuʻimala Kaho ʻi he ngaahi tau’olunga talitali ʻo e kau folau mahu’inga mei Tu’apule’anga ki Tongá ní, kau ai e talitali ʻo e Tu’i Pilitānia´ ʻi he ‘api Konisela Pilitania´. Na’e fekau leva 'e he taʻahine Kuiní, Sālote Tupou III ke fa’u hano hiva mo haʻane tauʻolunga ke ne tauʻolunga ‘aki he ngaahi kātoanga pehé ní. Na’e faʻu ai ‘e Semisi ‘Iongi, pea fakafasi ‘e Vaisima Hopoate pea mo Sione Tu’ifua, ‘a hono ongo foʻi fasi tauʻolunga ‘e ua, ko e "Hala Vuna" (pe ko e Tēkipuna) pea mo e "Melitiane ‘Uluaki", pea akoʻi ‘e Kefu Tauelangi ʻene tauʻolungá.
Ko e fuofua hiva ne faʻu ‘e Tu’imala Kahó, ko e "Taumaia ke ke ‘Iloa" ‘i hono taʻu 18, lolotonga ia ‘ene ako ʻi he ‘Apiako Saint Joseph ʻa e Katoliká. Mei he taimi ko ia ki he ‘ahó ni, kuo lahi ʻaupito ‘ene ngaahi faʻú mo ‘ene ngaahi hivá, ‘oku ‘ikai ke ne kei fakalaua. Ka ko e me’a ‘oku mahinó, ko ‘ene faʻu mo e hiva ‘oku manako lahi taha aí ko e "Lose Hina ‘o Kahala", ki he‘ene tama kuo pekiá, ‘a Heimataura Salmon Anderson Tukuʻaho.
ʻI he 2008 na‘e fakahaka ai ʻe Tuʻimala Kaho ʻa e haka ‘a e kakai fefiné ʻi he Lakalaka ‘a e Laione ‘o Kolofo’oú ki he kātoanga Hilifaki Kalauni ‘o Tupou V. Ko e fa’u mo e hiva fakamuimui ‘a Tu’imala Kahó ko e ‘Ūpē ‘o e ‘Alo ʻo Kalaniuvalu-Fotofilí, ko e "Tutulu ʻa e Ta’ahine Kuini Fehuhú Halaevalu Mata’aho ki hono ‘Aló, Siaosi Tupou V pea mo e Tangi ‘a e Ta’ahine ko ‘Eiki Lupepau’u Tuitá ‘i he Hala ʻa e Tamasiʻi ko Siaosi Tupou V".
Ko e ngaahi fonua mo e ngaahi kolo kuo folau ki ai ‘a Tu’imala Kaho ko e ‘uhī pē ko hono talēnití ʻoku kau ki ai ʻa Haʻamoa, Fisi, Kūamu, ʻAositelēlia, Kōlea, ʻIngilangi, Sikotilani, Honolulu pea mo ʻAmelika Lahi.
Ko e ngaahi mētali kuo foaki fakalangilangi kia Tu’imala Kaho ki he‘ene ngāue lavameʻa ‘i he mala'e 'o e faivá mo e hivá ko e Mētali foaki ‘e Tupou V ʻi he‘ene Hilifaki Kalauní mo e Mētali ʻi he Siupeli Siliva ʻo e ʻApiako Saint Joseph.
ʻI he ngaahi ‘ahó ni ʻoku ʻiloa ‘a Tu’imala Kaho ko e Punake ʻo Kolofo’ou, tānaki ia ki hono talēniti Faʻuhiva Laulōtahá, kae ʻumaʻā hono Leʻo Hāhāmolofia mo Fakangalongataʻa kuo hoko ai ʻo ʻiloa ko e Naitingikeili ʻo e ʻOtu Tongá.
|
|
Ngaahi Nouti mo e Ngaahi Liliu
[010613] Fokotu'u e peesi´.
|
|