Koe Ngaahi Fa'ahinga 'oe Kava´
Koe fa'ahinga lalahi 'e ua 'oe Kava´ koe Kava Momoa moe Kava Mata.

 
Koe KAVA MOMOA
. Koe kava momoa 'oku ua hono fa'ahinga.
.
Kava  Fotunga
Kava Fahifahi Koe kava eni 'oku fahifahi hono kakano pea tauaki ai ke momoa.  'Oku toe ui e kava fahifahi koe kava uhouho.
Kava Teletele Koe kava teletele 'oku tutu'u hono va'ava'a pea tele hono kili mei hono 'ulu'ulu ki hono tefito pea tauaki ai ke momoa.

Ka 'a'ahi ha matapule ki ha faikava pe 'ilokava te ne 'aikona (ha'i ki hono kongaloto) 'ene ma'ukava koe kava fahifahi.  Ko 'ene tangutu hifo te ne to'o hake 'ene ma'ukava mei hono kona (kongaloto) 'o tuku ki mu'a 'iate ia.  Te ne ui atu leva ki he tou'a "ha'u ha tangata".  'E tu'u mai leva e taha mei he tu'a 'oe tou'a ke to'o e ma'ukava pea pehe atu e matapule 'a'ahi ki he tokotaha ko ia ke "tauhi e kava ki mu'a kia ... " pea ne tala atu moe hingoa 'oe taha ke tauhi ki ai e kava, 'a ia koe hingoa 'oe matapule 'oku fatongia he faikava.  Koe tuku atu leva e ma'ukava ki he matapule fatongia 'oku ne tali mai "fakafeta'i e ma'ukava".


Kapau leva ko ha 'eiki 'oku me'a ki ha 'ilokava, 'oku 'i ai e tokotaha te ne to'oto'o e ma'ukava 'ae 'eiki pea muimui atu e 'eiki mo 'ene matapule.  Koe ma'ukava 'ae 'eiki koe kava teletele pe fa'a ui he taimi e ni'ihi koe fakataafuna.  'Oku me'a leva e 'eiki mo 'ene matapule kae tuku hifo e ma'ukava 'ae 'eiki 'i he'ene matapule pea hoko pe founga tatau moe ma'ukava 'ae matapule 'oku ha 'i 'olunga, ka ko hono fakafeta'i mai 'e he matapule 'oku fatongia he faikava 'ae ma'ukava 'ae 'eiki 'oku ne ui mai "fakafeta'i e tokakava".  Koe 'uhinga 'oe tokakava he koe kava teletele 'oku 'osi hono tele mo hono fakamomoa pea fakatoka leva ki he funga fata 'oe fale 'o talitali ai ki ha 'ilo kava.


Koe KAVA MATA

Koe kava mata 'oku fitu hono fa'ahinga.


Neongo e fitu e fa'ahinga 'oe kava mata, koe kava pe 'e fa 'oku fiema'u ke kakato ki Pangai kae holo e taumafa kava. Koe kava fuataha ia, kava ha'amo, kava hula moe kava toho.  Koe kava toho fakatefisi mo hono ongo fakafe'ao, 'ae kava no'o moe kava tofitofi te nau toki 'asi fakataha pe 'i Pangai he 'oku pau ma'u pe ke nau 'asi fakataha.  'A ia koe taumafa kava 'e kava ma'u pe 'e fa pe kava e fitu.


Koe kava mata foki 'oku ngaue maheni 'aki ki he ngaahi ouau 'o Pangai ka koe hoko pe taimi honge 'oku lava pe 'o ngaue 'aki e kava momoa.


 Kava.................... Fōtunga.................... Fakatū'uta.ki.Pangai........................................ Fakafeta'i.'i.Pangai.......... Hā'unga.ki.Pangai.....
Kava Fuataha Koe ki'i fu'u kava eni kuo matu'otu'a mo paloloa lelei ki he ta'aki. 'Oku hili e Kava Fuataha´ 'i he funga uma 'oe tokotaha 'o fataki fakanimaua ai ki Pangai.  Ko ia 'oku ui ai koe Kava Fuataha´. Fakafeta'i ee to kava. Koe hā'unga 'oe Kava Fuataha´ koe 'umu e tolu, koe 'Umu Kaveitau, 'Umu Fakahunga moe 'Umu Hula.
Kava Ha'amo Koe Kava Ha'amo´ 'oku lahi hake ia he Kava Fuataha. 'Oku fakahanga e aka 'oe Kava Ha'amo ki mu'a pea ha'i vālai ki hono 'akau ha'amo 'o ha'amo 'e ha toko ua ki loto Pangai.  Ko ia 'oku ui ai koe Kava Ha'amo. Fakafeta'i ee to kava ha'amo. Koe Puaka Ha'amo.
Kava Hula Koe Kava Hula´ 'oku lahi hake ia he Kava Ha'amo. 'Oku fakahanga e aka 'oe Kava Hula´ ki mu'a pea ha'i valai ki ha ongo 'akau ha'amo 'e ua, 'o ha'amo ai 'e ha toko fa, taki ua e faha'i ki Pangai. Fakafeta'i ee to kava hula. Koe Puaka Hula.
Kava Toho Koe ngaahi fu'u kava eni 'oku fu'u lalahi 'aupito ia ki he fua´ 'Oku fakatu'uta e Kava Toho´ ki Pangai he vaka pasonga'i fā, 'a ia koe vaka ia kuo fa'u mei he va'ava'a'i fā.  'Oku fokotu'u ki 'olunga 'ae fu'u kava´ he funga vaka´ pea ha'i 'aki ki ai 'ae hako'i vālai.  'Oku toho leva 'e he kakai tokolahi 'ae vaka ki loto Pangai mo nau hiva 'ae Tau'a'alo´.  Ko ia 'oku ui ai 'ae kava´ ni koe Kava Toho´.

Koe Tau'a'alo oku tolu:

1. Hihifo kuo laka, kae mahu ai a Tonga

(Fakahikihiki 'oe kainga mei Hihifo he 'enau ngaue malohi he kuo mahu ai a Tonga, pea koe pule lelei ia 'ae Ha'a Tu'i Kanokupolu).

2. Koe me'a pe ua, koau koe vale pe mo tu'apiko

(Koe vale pe 'a kinautolu he 'oku ikai mei piko honau tu'a ka ko 'enau ngaue malohi).

3. Ko 'ílo'í tu'unga koau, tuá liku o vale fanau.

('Oku nau 'ilo pe honau tu'unga koe tu'a pea moe vale pe a fanau).

'Oku 'oatu e fakamālo kia Danny Loloa 'o Lapaha ko 'ene loto ke vahevahe atu heni 'ene fakamatala ki he Tau'a'alo´.
Fakafeta'i ee to kava toho. Koe Puaka Toho.
. . . . .
Kava Toho Fakatefisi Koe fu'u kava toho eni kuo fu'u motu'a 'aupito pea kuo mape'e hifo hono ngaahi va'a kata 'o tau ki he kelekele 'o toe tupu mei ai e fanga ki'i kava iiki 'a ia 'oku ui ko hono ungamea.  Mahalo na'a koe fuofua kava toho fakatefisi na'e 'ilo i Tefisi 'o tupu ai pe ai hono ui koe kava toho fakatefisi. 'Oku fakatu'uta e kava toho fakatefisi ki Pangai he vaka pasonga'i faa 'o hangee pe koe kava toho.  Ko hono kehekehe he 'oku lalanga e pola ia 'o takai 'aki e sino e fu'u kava toho fakatefisi 'o fakatokoto he funga vaka, kae toki hua 'e he kau toho e tau'a'alo 'o nau toho ai ki pangai. Fakafeta'i ee to kava toho fakatefisi. 'Oku 'ikai ha ha'unga 'oe kava toho fakatefisi.  Kae kapau 'e fakatu'uta 'i Pangai kuo pau ke fakafe'ao ki ai hano kava no'o moe kava tofitofi.
Kava No'o Koe fanga ki'i ungamea eni 'oe kava toho faka tefisi.  'Oku pakipaki kinautolu 'o ha'iha'i taki ua pe taki tolu pea hoko ia koe kava no'o 'e taha.  Ko ia 'oku ui ai koe kava no'o. 'Oku faka hanga ki mu'a hono tefito kae puke fakanimaua hono kata fe'unga mo hono kongaloto, 'o 'i mu'a e nima 'i he tafa'aki 'oku to'o ai e kava. Fakafeta'i ee to kava no'oo. 'Oku 'ikai hano ha'unga, ka 'e toki 'asi pe 'i Pangai ka 'ave fakataha mo ha kava toho fakatefisi.
Kava Tofitofi Koe fanga ki'i kava eni na'e too pe ka 'oku ta'aki kei iiki ke kau hono fakafe'ao 'oe kava toho fakatefisi.  Koe taimi 'oku ta'aki ai 'oku 'ilonga e matofitofi e kelekele 'i hono aka.  Ko ia 'oku ui ai koe kava tofitofi. 'Oku to'o tatau pe moe kava no'o, ka 'oku 'ikai ha'iha'i fakataha e kava tofitofi hange koe kava no'o.  'Oku to'o 'e he tokotaha e kifu'u kava 'e taha. Fakafeta'i ee to kava tofitofi. 'Oku 'ikai hano ha'unga, ka 'e toki 'asi pe 'i Pangai ka 'ave fakataha mo ha kava toho fakatefisi.


Ngaahi Nouti moe Ngaahi Liliu
[260313] Fakafotunga fo'ou 'oe peesi.

JamesCocker14Nov00