.
.


Tauhola 'i Vailahi
Ko e tohi hohoko eni 'o e hako 'o Sioeli Mā mo Litia Manu 'o Niuafo'ou mo Niuatoputapu.


Ko e ngāue eni 'a James Cocker, ko e hako 'o Tauhola'ivailahi, ko e si'isi'i taha 'i he fānau 'a Sioeli mo Litia Mā. 'Oku fakahingoa 'a e tohi hohokó ni kia Tauhola'ivailahi ko e fakamanatu 'o e uho ne taa 'i he ongo Niuá.


Ko e tefito ʻo e tohi hohokó ni, ʻa Sioeli Mā mo Litia Manu mo ʻena fānaú, ko e vahevahe ia ʻa Melelua Tutuʻila, pea ʻoku ʻoatu ai e fakamālō mavahe kia Melelua Tutuʻila ʻi heʻene angaʻofa ʻo vahevahe mai ʻa e tohi hohoko ko iá.


ʻOku tānaki leva ki he sinoʻi tohi hohokó ʻa e ngaahi fakamatala ʻa e Kāinga kehekehe ʻoku fekauʻaki mo e Fāmilí ni, ʻa ia ʻoku fakahoungaʻi kinautolu ʻi he ngaahi kupu kuo nau tānaki maí, hono ʻikai fuʻu mahuʻinga fau siʻenau alanima mai ki hono pukepuke ʻo e ngaahi fehokotakí ni ʻi he Manatu mo e ʻOfa ki ʻApi mo Faʻitoka.


Ko e tohi hohokó ni ko e konga pē ia ʻe taha ʻo e fehokotaki ki Niuá. Ko e laine kotoa pē ko e tamai mo e faʻē, pea hoko atu ki he tamai mo e faʻē ʻa e tamai mo e faʻē. ʻA ia ko e maʻu eni e laine ʻe taha pe ua, ka ʻoku lahi ʻe ngaahi laine ʻoku kei toé. Ko e ongo Niuá ko e ongo motu iiki, ʻa ia ʻoku pau ko ʻenau nofó, ko e nofo pē ʻa e kāinga ofi. ʻIkai ngata aí, ko e kuonga ʻo e tohi hohokó ni ko e kuonga ia ne ʻiloa ai e fetukutuku mai ki Tongatapú, kae ki muʻa aí, ʻoku siʻi haʻatau ʻilo ki he ngaahi toʻutangata ʻo e nofo Niua ki muʻá. Ko ia ʻoku hokohoko atu pē ʻa e fekumí pea ka ʻi ai ha ngaahi tānaki pe fakatonutonu 'oku 'oatu e fakaafe ke vahevahe mai ke fakalelei 'aki e me'a 'oku ma'ú. 'Ofa atu ki he kāinga Niua kotoa pē.


14 Novema 2000


Ko e kamata'angá ko e ongo mātu'a ko Sioeli Mā mei Mu'a, Niuafo'ou, mo Litia Manu mei Vaipoa, Niuatoputapu.


'Oku fakafuofua na'e nofo mali 'a Sioeli Mā mo Litia Manu 'i he ta'u 1830 pea ko 'ena fānaú ko:
1. Kaliopasi Mā
2. Lō'ata Mā
3. Sione Fulilangi Mā
4. 'Unga Mā
5. Tauholaivailahi Mā. 


~          ~          ~


1. Ko e Hako ʻo Kaliopasi Mā, foha 'o Sioeli Mā mo Litia Manu.


Na'e mali 'a Kaliopasi Mā mo Kalisi Vea, ko e 'ofefine 'o Susupa mo Milo mei Petani, pe a ko 'ena fānaú ko:

1. Talaiasi Manukia

2. Mōsese Tauni.

Na'e toe mali 'a Kaliopasi Mā mo Sela Paipa pea ko 'ena fānaú ko:

3. Fatai Mā.


Ko Talaiasi Manukia na'e mali mo 'Ana Punipuni pea ko 'ena fānaú ko:

1. 'Atelaite Fatai

2. 'Efiloni Kaume'afaiva

3. Nāomi Mafi

4. Kaliopasi Līvai

5. Vika Mosiana

6. Kepueli Falafa

7. Kaufo'ou

8. Mesui Tua'i

9. Liua Mā


Ko Mōsese Tauni na'e mali mo Neomai Sākeasi pea ko 'ena fānaú ko:

1. Māvae Tauni

2. Fīnau Mōnika Tauni


Na'e mali 'a Fatai Mā mo Vili Vaea Kapetā 'o na fanau'i 'a:

1. Mele Lātū.


~          ~          ~


2. Ko e Hako 'o Lō'ata, 'ofefine 'o Sioeli Mā mo Litia Manu.


Na'e mali 'a Lōʻata mo Pāhulu Tuisē mei Niuatoputapu pea ko 'ena fānaú ko:

1. 'Atelaite Pāhulu.


Ko 'Atelaite Pāhulu na'e mali mo Suliasi Taliapeape mei Futu, pea ko 'ena fānaú ko:

1. Melenaite Tali

2. Vikatōlia Tali

3. Neamani Kama

4. Mahe Tali

5. Kepueli Tali

6. Ana Tali

7. Seluvaia Tali


Ko e tama 'a Melenaite Tali kia Sioeli Pangiakaetau Kalaniuvalu ko 'Amelia 'Ahofolau.


Ko e tama 'a Vikatōlia Tali kia Lepa Kupu ko Kalolaine Lepa.


Ko e fānau 'a Neamani Kamá ko 'Atelaite, Suli mo Sione Palu.


Ko Kepueli Talí na'e mali mo Meleane 'Aunofo, ko e 'ofefine 'o Siōsiua Mohenoa mo Manutu'u mei 'Ēsia, pea ko 'ena fānaú ko Vaiolima, Tupou Linifila, Suliasi Latiume, Manutu'u, Seluvaia mo Samuela Tali.

Na'e to e mali 'a Kepueli Tali mo Lesieli Fifitaokoa, ko e 'ofefine 'o Tēvita Lōngani mei Tefisi mo Siutaisa Mataua mei Lapaha, pea ko 'ena fānaú ko Losaline, Tēvita Vaka'uliafā, Meleane mo Tēvita Lōngani.

Pea toe fanau'i 'e Kepueli Tali 'a Mele Tangipā, ko e tama 'a Sōfaia Fā Tangipā, ko e 'ofefine 'o Tangipā mo Lisi.


~          ~          ~


3. Ko Sione Fulilangi, foha 'o Sioeli Mā mo Litia Manu.


Na'e mali 'a Sione Fulilangi mo Seluvaia ka 'oku 'ikai fakapapau'i pe na'e'i ai ha'ana fānau.


~          ~          ~


4. Ko 'Unga Mā, foha 'o Sioeli Mā mo Litia Manu.


'Oku 'ikai fakapapau'i pe na'e 'i ai ha mali mo ha fānau 'a 'Unga.


~          ~          ~


5. Ko e Hako 'o Tauhola'ivailahi, foha 'o Sioeli Mā mo Litia Manu.

Na'e mali 'a Tauhola'ivailahi mo Fo'ifā Lomu pea ko 'ena fānaú ko:

1. Tīmote

2. Luseane Fifita

3. Kalēsita

4. Fīnau

Nouti mo e Ma'ungatala:
* (240525) 'Oku 'oatu e fakamālō kia Tania Laumanulupe Tupou 'i hono fakalelei mai e fakaʻotuʻotu ʻo e fanau ʻa Tauholaʻivailahi mo Foʻifā Lomú. Naʻe tomuʻa hiki ʻoku lahi ʻa Kalēsita ʻia Luseane Fifita.


Ko Tīmote

Na'e mali ʻa Tīmote mo Vaka'oho, ko e 'ofefine 'o Fehoko mo Ngutuafo'ou mei Fale'aka, pea ko 'ena fānaú ko:

1. 'Īnisi

2. Fūnaki

3. Tiki


Ko Luseane Fifita

Na'e mali ʻa Luseane Fifita mo Penisimani Tu'etau, ko e mokopuna ʻo Fotofili ʻi Angahā, pea ko 'ena fānaú ko:

1. Sione (Sione Niua) Lātū

2. Ane Ngāngā Kautaha.



Sione (Sione Niua) Latu


'Oku 'oatu e fakamālō kia Jocelyn Alice Jones Lui 'i hono vahevahe mai 'o e 'ata 'o Sione Niua Lātuú.


Ko Sione (Sione Niua) Lātū na'e mali mo Vāsiti Teukialupe ʻo Kolonga mo Hāʻutu pea ko 'ena fānaú ko Mele Vaioleti Loukakatisitangimaiketafihi Saffings, Lavinia Moli'ahu Heletā, Manase Fatuimoana (Manase Māmahi) Lātū, 'Ālisi Pauline Mafile'o Hēkisuva Cocker mo Bonita Sela Tu'ifua Rounds.


Ko Ane Ngāngā Kautaha na'e mali mo Uate Paasi 'o na fanau'i 'a Latai Sepi Paasi Mā'anu 'o Vailahi.

Ko e fānau 'a Latai Sepi Paasí ko Sione Fakataha, ʻEfalame Holi mo Lolo Hokafonu. Pea mali 'a Latai mo Pongi 'o na fanau'i 'a Hefa, 'Atelaite Tonga, Sione, Mele Vaioleti Loukakatisitangimaiketafihi Kanovatu Hakula'i'Ahofakatau, 'Ana Tamutamu, 'Ofa, Vaikeli mo Paula Pongi.


Ko Kalēsita

Na'e mali ʻa Kalēsita mo Mākusi pea ko 'ena fānaú ko:

1. Nau Mākusi

2. Lata'ivailahi Mākusi

3. 'Eva Mākusi

4. Tu'iono Pakiua'ivailahi Mākusi

5. Tupou Mākusi

6. Tēvita Manafa Mākusi


Ko Nau Mākusí na'e mali mo Sione 'Inafo mei 'Ēsia 'o na fanau'i 'a Seluvaia ʻInafo.
Ko e fānau ʻa Seluvaia ʻInafó ko Fane Vailea Ramsay ko e ʻofefine ʻo Charles Stewart Ramsay ʻo Pilitānia, pea mo Supiesi Vetekina, ko e ʻofefine ʻo Vetekina.
Naʻe mali ʻa Fane Vailea Ramsay mo Toketā Viliami Fehokomanavahētau Tūfui.
Naʻe mali ʻa Supiesi Vetekina pea mo Siaosi Moengāngongo Tukuʻaho Kupu.

Nouti mo e Ma'ungatala:
* (240525) 'Oku 'oatu e fakamālō kia Tania Laumanulupe Tupou 'i hono vahevahe mai ʻo e fakamatala ki he Fāmili ʻo Kalēsita, pea mo e Fāmili ʻo Nau Mākusí.

Ko Lataiʻivailahi Mākusí na'e mali mo Tēvita Kata 'Ulumu'a 'o na fanau'i 'a Talaisi Tiueti Kata, Makanesi Kava Kata mo Tēvita Kata.
Na'e mali 'a Talaiasi Tiueti Kata mo Kōpatiola Fangupō 'o Ma'ufanga 'o na fanau'i 'a Kalēsita Kata, 'Ālisi Hē'isuva Palasakovi Kata 'Ofa, Toakase 'o 'Ahopanilolo Kata Fonua, Siaki Tu'ipulotu Kata, Lata'ivailahi Kata Tu'itavake, Kalēsita Kata mo Tu'ipulotu Kata.

Nouti mo e Ma'ungatala:
* 'Oku 'oatu e fakamālō kia Sisīlia Uiv Kata 'i hono vahevahe mai ʻo e fakamatala ki he Fāmili Katá.

Ngaahi Liliu
[050413] Fakafōtunga fo'ou e peesi´.