Ha'angana Lalave
(Koe Tohi Hohoko 'o Nganatatafu)


Koe tohi hohoko eni 'o Nganatatafu pea mo hono hakó.  Ko Nganatatafú koe foha 'o Tatafu'eikimeimu'a TT20, pea ko hono hakó 'oku nau fakakakai e 'otu Ha'anganá.  'Oku fakahingoa koe Ha'angana Lalave he neongo kuo fuoloa e mama'o 'ae fanga kuí mei Ha'anganá, 'e 'ikai kakato ha lau ki he tupu'angá ka 'ikai kau ai ha lave ki Ha'angana. 


Koe ngaue eni 'a James Cocker, koe hako 'o Sēmisi Fonuakihehau Tu'iha'angana.  'Oku hokohoko atu pe 'ae ngāue ki he tohi hohokó ni.  Ka 'i ai ha ngaahi tānaki pe fakatonutonu 'oku 'oatu e fakaafe ke tānaki mai ke fakalelei 'aki 'ae me'a 'oku ma'ú. 


'Ofa ke hoko 'ae tohi hohokó ni koe tokoni ki hono pukepuke 'oe ngaahi fehokotaki 'o Ha'anganá.




Koe Kamata'angá

'I he ngaahi ta'u nai 'oe 1390 na'e fanau'i ai 'e Tatafu'eikimeimu'a TT20 'a Lomi'aetupu'a TT21, pea mo Ngana'eiki mo Nganatatafu.  

('Oku nau hā 'i he tohi hohoko Tuputupulefanuá, 'i he konga ki he Tu'itongá).


Ko Lomi'aetupu'a TT21 na'e lahi pea hoko ia koe Tu'itongá, pea hokohoko hifo 'i hono hako 'ae Ha'a Tu'itongá. 


Ko Ngana'eiki na'a ne fanau'i 'e ia 'a 'a Malupō'ofalefisi, pea tukufakaholo mai mei ai 'a Malupō moe kāinga 'Uihá. 

('Oku hā 'ae hako 'o Ngana'eikí 'i he tohi hohoko Malu o 'Uihá).


Ko Nganatatafu leva na'a ne fanau'i 'a Ha'angana'otangata, pea tukufakaholo mai mei ai 'ae Tu'iha'anganá moe kāinga Ha'anó. 


~            ~            ~            ~            ~


Koe Ngaahi Ta'u mei he 1650

Mei he taimi 'o Ha'angana'otangatá ki he ngaahi ta'u nai 'oe 1650 ('a ia koe ta'u ia 'e 250 nai pe fakafuofua koe to'utangata 'e 8) 'oku 'ikai ha toe lave mahino 'ae ngaahi tohi hohokó ki ha kau Tu'iha'angana.  'I he ngaahi ta'u 'oe 1645 nai 'oku hā 'ae lau ki he 'ofefine 'oe Tu'iha'anganá, koe fefine ko Falesiu, na'e mali mo Malupō Lupemeikolonga.


Koe fanau 'a Falesiu mo Malupō Lupemeikolongá ko:
1. Maluotāufa Tu'inomuka
2. Malupō Haveapava Pōlaufaivaka



'Oku lau leva 'e he tohi hohoko ni na'e 'i ai e Tu'iha'angana ko Havea Fuofuapau (Havea Fuapau) ko 'ene tamai koe Tu'iha'angana ko Tovo Lahi.  ʻOku makatuʻunga ia ʻi he tala tukufakaholo ʻae Hako ʻo Sēmisi Fonuakihehau Tuʻihaʻangana.  Pea ʻi hono fao ki mui 'oe ngaahi to'utangatá, 'oku fakafuofua koe ta'u 1650 nai 'ae ta'u na'e mo'ui 'a Tovo Lahí.  Ko ia 'oku lau ai 'e he tohi hohokó ni ko Tovo Lahí koe tuonga'ane ia kia Falesiu na'e hoa mo Malupō Lupemeikolongá.


'I he to'utangata ʻoku hokó, 'oku ha leva 'ae lau ki he fānau kehekehe 'ae Tu'iha'anganá 'i he ngaahi tohi hohoko kehekehe.  ʻOku kau ai e fefine ko Alailupelahi, koe tangata ko Havea Pasipasi, koe tangata ko Langi'ila'imataika (pe Langilā'imataika 'i he ngaahi hohoko e ni'ihi).


'Oku 'ikai toe ʻi ai ha ma'u pau ia pe koe hā honau fekainga'aki totonú.  Ka 'oku fakalau fakataha pe kinautolu 'i he tohi hohokó ni koe fanau kotoa 'a Tovo Lahi ke pukepuke ʻaki honau fehokotakí, pea fokotu'utu'u pe kinautolu ke nau lahi 'ia Havea Fuofuapau.




Ko Tovo Lahi Tu'iha'angana

Koe fanau 'a Tovo Lahi Tu'iha'anganá ko:
1. Alailupelahi
2. Havea Pasipasi ('oku toe 'iloa ko Havea Hea)
3. Langi'ila'imataika 
4. Havea Fuofuapau Tu'iha'angana (Fuapau Tu'iha'angana)


~            ~            ~            ~            ~


Ko Alailupelahi ('ofefine 'o Tovo Lahi Tu'iha'angana)
'Oku lau 'e he tohi hohoko e ni'ihi 'ae fefine ni koe 'ofefine 'o Liufau.  Na'e 'i ai pe 'ae 'ofefine 'o Liufau ko Alailupelahi.  Ka 'oku fakakehekehe'i 'e he tohi hohoko ko eni 'a Alailupelahi 'ofefine 'o Liufaú he na'e toki fa'ele'i 'a Liufau ia ki he ngaahi ta'u 1780 nai.  Ka koe Alailupelahi ia ko enī na'e mali ia mo Vaea, foha 'o Toalangainuku, foha 'o Vaea TH8, 'a ia 'oku fakafuofua ko Vaea Toalangainuku na'e fa'ele'i ia he ta'u 1700 nai, pea 'oku fu'u tō 'aupito ia ki mu'a 'ia Liufau.


Koe fānau 'a Alailupelahí ko:
1. Tāufa
2. Sisipipine
3. Sisilongoa'a
Ko 'enau tamaí ko Vaea koe foha 'o Toalangainuku, koe foha 'o Vaea TH8 mo Mapaha'ano. 


Ko Tāufá na'e mali mo Alaipuku, koe foha 'o Tupouto'a mo Va'e.  Ko Tupouto'á koe foha 'o Mataeleha'amea TK4 mo Humi Fakamolefonua, koe 'ofefine 'o Vaea TH8 mo Sungu.  Pea koe fānau 'a Alaipuku mo Tāufa ko Tupou Tu'i'emoana, Tupou'uiha, Halāevalu, Tupou Teutau, Fotu'avakaola, Fusipala, Fīnau Tulingalu, Latu mo Faka'iloatonga.


Pea mali 'a Tupou Tu'iemoana mo Fatafehi Hū'iameipulotu koe 'ofefine 'o Tu'ipulotu'ilangitu'oteau TT35.  Pea koe fānau 'a Tupou Tu'iemoana mo Fatafehi Hū'iameipulotu ko Tupou Kapetaua, Tupou Vākehekehe (pe ko Tupou Va'ekehekeheke pe Tupou Vakakehekehe), 'Ilaukamea, Halāevalu, Kavainutu'u Angamala'ia, Hu'availelei mo Fīnauvaivai.


~            ~            ~            ~            ~


Ko Havea Pasipasi (foha 'o Tovo Lahi Tu'iha'angana)
Ko Havea Pasipasi na'e mali mo Ate Fiunoa 'o na fanau'i 'a 'Umuafuleva mo Ikanāmoe. 


Koe fānau 'a 'Umuafulevá ko Mafimatapoko na'e mali mo 'Ulukalalá, pea mo Si'ūlua 'o Lofangá. 


Koe fanau 'a Ikanāmoé ko Tu'umeihetoka'aetu'itonga, 'a ia 'oku tupu mei ai 'a Tu'uhetoká. 


Pea na'e toe maʻuhoa 'a Ate Fiunoa ki mui mo Ma'afuotu'itonga TK4 'o na fanau'i ai 'a Ngalumoetutulu.




Ko Havea Fuofuapau (foha 'o Tovo Lahi Tu'iha'angana)
Ko Havea Fuofuapau leva na'a ne fanau'i 'a:
1. Va'asi
Ko 'ene fa'e ko 'Uhiua.
2. Havea Hikule'o ('i he ta'u 1738 nai).
3. 'Akautahia ('oku ha he ngaahi hohoko 'e ni'ihi ko 'Akautaea)


~            ~            ~            ~            ~


Ko Va'asi ('ofefine 'o Havea Fuofuapau)
Ko Va'asi na'e mali mo Tu'ihakauvalu, koe foha 'o Vuna Ngata mo Teukialupe, ka 'oku 'ikai ha ma'u ki ha'ana fanau. 


~            ~            ~            ~            ~


Ko 'Akautahia (foha 'o Havea Fuofuapau)
Ko 'Akautahia ('Akautaea) na'e mali mo Pulimaipau, koe 'ofefine 'o Tu'ihalangingie, foha 'o Kaleva Ma'ufanga mo Kalae.  Ko Kaleva Ma'ufanga koe foha 'o Tu'itakau mo Sisifa, 'ofefine 'o Tu'ipulotu'ilangitu'oteau TT35.  Ko Kalae koe 'ofefine 'o Mataelemuluvala, foha 'o Vuna Tu'i'oetau TK5.

Koe 'ofefine 'o 'Akautahia mo Pulimaipau ko:

1. Moala'ila 

Na'e mali 'a Moala'ila mo Fifitaniua, foha 'o Fifitapuku Tu'iha'angana mo To'uika, pea 'oku ha 'ae fakamatala ki hona hako 'i he kupu kia Fifitaniua 'i lalo.




Ko Havea Hikule'o Tu'iha'angana (foha 'o Havea Fuofuapau)
Ko 'ene fanau ko:
1. Fifita'ila
2. Fifitapuku Tu'iha'angana
3. Tu'ifangatukia 
4. Lapulou 
'Oku lau 'e he tohi hohoko ko eni ko 'enau fa'e ko 'Ungatea, 'ofefine 'o Tau'atevalu, ka 'oku 'ikai fakapapau'i pe na'anau fa'e taha kotoa.  'Ikai ngata ai 'oku 'ikai fakapapau'i pe koe katoa eni 'oe fanau 'a Havea Hikule'o, pe na'e toe tokolahi ange.


~            ~            ~            ~            ~


Ko Fifita'ila (foha 'o Havea Hikule'o)
'Oku 'ikai ha ma'u pe na'e Tu'iha'angana 'a Fifita'ila pe 'ikai, pea pehe foki pe na'e 'i ai hano ngaahi mali mo ha'ane fanau.




Ko Fifitapuku Tu'iha'angana (foha 'o Havea Hikule'o)

Koe fanau 'a Fifitapuku Tu'iha'angana ko:
1. Tu'ifangatukia
Ko 'ene fa'e ko Halaevalumoheofo, koe 'ofefine 'o Mumui TK13 mo Tu'imala.
2. Liufau 
3. Tu'akoimaile
Ko 'ena fa'e ko Fatafehiolapaha TTF10, koe 'ofefine 'o Pau TT36
4. Fifitakovi (Kalisitiane Tutoe).
Ko 'ene fa'e ko Toe'umu'olotuma, koe 'ofefine 'o Kafoa mo Hahanokifanga'uta. 
5. Talolakepa
Ko 'ene fa'e ko Toa'ila.
6. Fifitapuku Si'i pe Fifita Si'i
Ko 'ene fa'e ko Langi.
7. Fifitaniua
Ko 'ene fa'e ko To'uika, koe 'ofefine 'o Fu'imaono moe Tae Fala'ula mei Niuatoputapu. 
8. Lupeitu'u
Ko 'ene fa'e ko Fulifua'atonga, fokonofo 'o hono ta'okete ko Halaevalumoheofo, koe 'ofefine 'o Mumui TK13 mo Tu'imala. 


Koe faka'otu'otu ko eni 'oe fanau 'a Fifitapuku Tu'iha'angana mei he fika 2.Liufau ki he fika 8.Lupeitu'u 'oku fakatatau ia ki honau faka'otu'otu 'oku ha 'i he tohi 'a Fohepapalangi [1903], peesi 149. 

ʻOku nouti heni ke toki hoko atu e fekumi ki aí, koe tukufakaholo ʻi he hako ʻoe mokopuna ʻo Fifitapuku Tuʻihaʻangana ko Sēmisi Fonuakihehaú, ʻoku pehē ai koe lahi taha ʻi he fanau ʻa Fifitapuku Tuʻihaʻanganá ko Fifitaniua, koe tamai ia ʻa Semisi Fonuakihehaú.


~            ~            ~            ~            ~


Ko Tu'ifangatukia ('ofefine 'o Havea Hikule'o)

Ko Tu'ifangatukia na'e mali ia mo Vuna Tu'i'oetau, koe foha 'o Vuna Ngata mo 'Otuangu pea na fanau'i 'a Tonga mo Simulata.


~            ~            ~            ~            ~


Ko Lapulou ('ofefine 'o Havea Hikule'o)

Ko Lapulou na'e mali ia mo Mulikiha'amea TK11 & TH16 'o na fanau'i 'a Fatai'uvea.




Ko Liufau (foha 'o Fifitapuku Tu'iha'angana mo Fatafehiolapaha)

Ko 'ene fanau ko:
1. Tomasi
'Oku 'ikai ha e hingoa 'ene fa'e.
2. Fifitaholeva
Ko 'ene fa'e ko Hoamofaleono.  Koe Hoamofaleono foki koe fa'e ia 'a Tupou I pea mo Ma'afu Finau Filimoe'ulie.
3. Fifitavava'u
Ko 'ene fa'e ko Hulita Tu'ifua, koe 'ofefine 'o Tupouniua mo Tupouveiongo.  Ko Hulita Tu'ifua koe tuofefine fa'e taha 'o Laufilitonga TT39, Tu'ipelehake Filiaipulotu, mo Lasike Tupouniua, Tupoutoutai mo Faka'iloatonga.
4. Taetuna'ula
5. Lataimaumi Tu'iha'angana 
6. Viliami Fehoko Manavahetau
Ko 'enau fa'e ko Puleilangite, koe 'ofefine 'o Takai To'a Pea mo Halaevalu.
7. Hulita Moa'eueiki
8. Isileli Tu'ifuavava'u Fifitahola Tu'iha'angana 
9. Sione Fuapau
10. Lesieli Kilinganoa
11. Sione Filimoehakautofua Tu'iha'angana
12. Toluta'u
Ko 'enau fa'e ko Uinise Lolohea Kulukulutea, koe 'ofefine 'o Fietu'u, koe 'ofefine 'o Mo'ungatonga mo Tatafu, koe 'ofefine 'o Tokemoana Ha'amoa.
13. Hulutungua
Ko 'ene fa'e ko Mele Papalangi.


Koe faka'otu'otu ko eni 'oe fanau 'a Liufau 'oku fakatatau ia ki he'enau ha 'i he tohi 'a Fohepapalangi [1903], peesi 362. 


~            ~            ~            ~            ~


Ko Tomasi (foha 'o Liufau)
Koe fanau 'a Tomasi ko:
1. Kilifi Heimuli


Ko Kilifi Heimuli koe tupu'anga ia 'oe Ha'a Heimuli 'o Kolomotu'a.


~            ~            ~            ~            ~


Ko Fifitaholeva ('ofefine 'o Liufau mo Hoamofaleono)
Koe fanau 'a Fifitaholeva ko:
1. Tupouha'apai
2. Pita Vakautapola
3. Uate Molipala
4. Siosiua Fakatoko
Ko 'enau tamai ko Naulivou, koe foha 'o Vakautapola mo Latuola'ifotuika.  Ko Vakautapola koe foha 'o Tupouha'apai, koe foha 'o Tongamana mo Siumafua'uta TTF7.  Ko Latuola'ifotuika koe 'ofefine 'o Tuita Kahomovailahi moe Tamaha ko Latufu'ipeka. 


~            ~            ~            ~            ~


Ko Fifitavava'u ('ofefine 'o Liufau mo Hulita Tu'ifua)
Koe fanau 'a Fifitavava'u ko:
1. Uiliami Uelingatoni Ngu
2. 'Elisiva Fusipala Tauki'onetuku
3. Nalesoni Laifone
4. Salote Halaevalu Kalasini
Ko 'enau tamai ko Tevita Unga, koe foha 'o Siaosi Tupou I pea mo Kalolaine Fusimatalili. 


~            ~            ~            ~            ~


Ko Taetuna'ula ('ofefine 'o Liufau mo Puleilangite)
Koe fanau 'a Taetuna'ula ko:
2. Vahavaha'i Lasike.
Ko 'ene tamai ko Vahavaha'i Lasike, koe foha 'o Lasike Kalolo.
3. Fakatoumafi 'Ahokava
4. Siukiholeva
Ko 'ena tamai ko Vaea Siosaia Tava, koe foha 'o Vaea Hivapea'ulu mo Fusipongi.


~            ~            ~            ~            ~


Ko Lataimaumi Tu'iha'angana (foha 'o Liufau mo Puleilangite)
Koe fanau 'a Lataimaumi ko:
1. 'Ana Tu'ifangatukia
Ko 'ene fa'e ko Ane Tupoufalefehi, koe 'ofefine 'o 'Ulukalala Tu'apasi mo Siulolovao, koe tama 'a Fataimoemanu kia Sisitoutai, foha 'o Toutaitokotaha [Tokemoana].
2. Hepisipa
3. Tu'iha'angana Taniela Tu'akoimaile
4. Sisilia Ate
5. Mele Siukiholeva
6. Vili Fatafehi
Ko 'enau fa'e ko Salote Lupelaki, koe 'ofefine 'o Tu'itufu mo Hina mei 'Eueiki.


~            ~            ~            ~            ~


Ko Viliami Fehokomanavahetau (foha 'o Liufau mo Puleilangite)
Koe fanau 'a Viliami Fehokomanavahetau ko:
1. Siosaia Liufau
Ko 'ene fa'e ko Luseane Heuifanga Kavataufua, koe 'ofefine 'o Maliumoe'ao mo Tu'utangahunuhunu.  Ko Malimoe'ao koe foha 'o Malupo Talaiasi Saulala mo Tongapongi Faaki'alele.


~            ~            ~            ~            ~


Ko Hulita Moa'eueiki ('ofefine 'o Liufau mo Uinise Lolohea Kulukulutea)
Koe fanau 'a Hulita Moa'eueiki ko:
1. Palaatavake [Fotu]
2. Mafikovi
3. Sione [Fotu]
4. Lesieli Kilinganoa
5. Vili Vakameitangake
Ko 'enau tamai ko 'Aisea Fotulahi [Fotu], koe foha 'o Fotukuotu'u [Fotu] mo Sioana mei Leimatu'a.


~            ~            ~            ~            ~


Ko 'Isileli Tu'ifuavava'u Fifitahola Tu'iha'angana (foha 'o Liufau mo Uinise Lolohea Kulukulutea)
Koe fanau 'a 'Isileli Tu'ifuavava'u Fifitahola ko:
1. Maile
Ko 'ene fa'e ko 'Akanesi
2. Tevita Halaiano
Ko 'ene fa'e ko Ane Fifita Halahingano, koe 'ofefine 'o Fotukuotu'u [Fotu] mo Sioana mei Leimatu'a.
3. Sela
Ko 'ene fa'e ko Huafa
4. Semisi Fifitahola 
Ko 'ene fa'e ko Sela Kaufo'ou mei Falevai.  Ko Semisi Fifitahola koe tupu'anga ia 'oe Ha'a Hola.
5. Finita 
Ko 'ene fa'e ko Hifoi'uiha
6. Mo'ale
Ko 'ene fa'e ko 'Ana Mafi


~            ~            ~            ~            ~


Ko Sione Fuapau (foha 'o Liufau mo Uinise Lolohea Kulukulutea)
Koe fanau 'a Sione Fuapau ko:
1. Vili Mafile'o Fuapau
2. Tevita Hopoatefua'atonga 
3. 'Isileli Fuapau
4. Lavinia Fuapau
Ko 'enau fa'e ko Meleane Popua, koe 'ofefine 'o Uaisele Fifita [Vunivalu]
5. Hu'akau
Ko 'ene fa'e koe fefine Fakakai
6. Lisala Fifita
Ko 'ene fa'e ko 'Elina Popua
7. 'Ahokovi
8. Latu Kaipulu
'Oku 'ikai fakapapa'i 'ena fa'e.


~            ~            ~            ~            ~


Ko Lesieli Kilinganoa ('ofefine 'o Liufau mo Uinise Lolohea Kulukulutea)
Koe fanau 'a Lesieli Kilinganoa ko:
1. Tule
Ko 'ene tamai ko Paula Fotuha'a
2. Tomasi Mailau
Ko 'ene tami ko Mailau.
3. Tule
4. 'Isileli Fifita
5. Ketu'u Fifita
6. Tovo Fifita
7. Masina Fifita
Ko 'enau tamai ko Sione Fifita, koe foha 'o Kaufusitu'a mo Mafipau'u.  Ko Mafipau'u koe 'ofefine 'o Tu'ipulotu Matapule, foha 'o Mumui TK13.


~            ~            ~            ~            ~


Ko Sione Filimoehakautofua (foha 'o Liufau mo Uinise Lolohea Kulukulutea)
Koe fanau 'a Sione Filimoehakautofua ko:
1. Lolohea Kulukulutea
Koe tama 'a Suli
2. Moa
Ko 'ene fa'e koe fefine Fotuha'a
3. 'Isileli Tu'ifua Fa'aese
Ko 'ene fa'e ko 'Elina, koe fefine hafekasi papalangi.


~            ~            ~            ~            ~


Ko Toluta'u (foha 'o Liufau mo Uinise Lolohea Kulukulutea)
Koe fanau 'a Toluta'u ko:
1. 'Ana Halaevalu
'Oku 'ikai fakapapau'i 'ene fa'e.




Ko Tu'akoimaile (foha 'o Fifitapuku Tu'iha'angana mo Fatafehiolapaha)

Ko 'ene fanau ko:

1. Siosiua Tu'akoi

'Oku 'ikai ma'u e hingoa 'ene fa'e.  

2. Tevita Anga'ofa Havea 

3. Mele Tapukitea 

Ko 'ena fa'e ko Penelope 'o Vaihoi

  

~            ~            ~            ~            ~


Ko Siosiua Tu'akoi (foha 'o Tu'akoimaile)
Koe fanau 'a Siosiua Tu'akoi ko:
1. 'Isileli Tu'akoi


Fakamalo kia Isime'eli Uta'atu Tu'akoi hono vahevahe mai 'oe Hako 'o Siosiua Tu'akoi.


Ko Tevita Anga'ofa Havea Faka'otau (foha 'o Tu'akoimaile)
Koe fanau 'a Tevita Anga'ofa Havea Faka'otau ko:
1. Suliasi Havea

2. 'Ana Latu

3. Lemani Faka'otau

Ko 'enau fa'e ko Sisilia 'o Leimatu'a


Ko Mele Tapukitea ('ofefine 'o Tu'akoimaile)

Koe fanau 'a Mele Tapukitea ko:
1. Fiefia

2. Nai

3. Paane

4. Seini


Fakamalo kia Sioeli Sinipata Toefoki hono vahevahe mai 'oe Hako 'o Faka'otau mo Mele Tapukitea. 




Ko Kalisitiane Tutoe Fifitakovi (foha 'o Fifitapuku Tu'iha'angana mo Toe'umu'olotuma)

Ko 'ene fanau ko:
1. Litea Fifita
Ko 'ene fa'e ko Moe'iaipangai, koe 'ofefine 'o Ngata, koe foha 'o Ata Puakahuhua.  Na'e tomu'a fa'ele 'a Moe'iaipangai kia Aleamotu'a TK18 'o 'i ai 'a Taniela Tai mo Simaima Hingano.
2. Semisi Fifita
Ko 'ene fa'e ko 'Ema Lavaka, koe 'ofefine Tupouto'a TK17 mo Ngalutoto, koe 'ofefine 'o Tahifisi.




Ko Fifitapuku Si'i pe Fifitasi'i (foha 'o Fifitapuku Tu'iha'angana mo Langi)

Ko 'ene fanau ko:
1. Fauonuku Malekamu
2. Setaleki Moala
Ko 'ena fa'e ko Popua.


~            ~            ~            ~            ~


Ko Fauonuku Malekamu (foha 'o Fifitapuku pe Fifitasi'i)
Ko Fauonuku Malekamu ko 'ene fanau ko:
1. 'Apolosi Fine
Ko 'ene fa'e ko Mele Tupou


~            ~            ~            ~            ~


Ko Setaleki Moala (foha 'o Fifitapuku pe Fifitasi'i)
Ko Setaleki Moala ko 'ene fanau ko:
1. Toakase Tupou
2. Ane
Ko 'ena fa'e ko Salote.




Ko Fifitaniua (foha 'o Fifitapuku Tu'iha'angana mo To'uika)


Koe fanau 'a Fifitaniua ko:
1. Semisi Fonuakihehau Tu'iha'angana
2. Liku
Ko 'ena fa'e ko Moala'ila, koe 'ofefine 'o 'Akautahia mo Pulimaipau.  Ko 'Akautahia eni foha 'o Havea Fuofuapau pea 'oku ha e fakamatala ki ai mo Pulimaipau 'i he kupu kia Havea Fuofuapau 'i 'olunga.


~            ~            ~            ~            ~


Ko Semisi Fonuakihehau Tu'iha'angana (foha 'o Fifitaniua mo Moala'ila)
'Oku ha 'a Semisi Fonuakihehau ko Semisi Fonuakihefolau 'i he tohi hohoko 'a Fohepapalangi 1903, peesi 157.  Ka koe hingoa kuo tukufakaholo 'i he hako 'a hono foha ko Peni Tupou koe Fonuakihehau.  Ko ia 'oku muimui pe ki ai 'ae tohi hohoko ni.  Ka toki vakai ange 'amui 'oku hala ia pea toki fakatonutonu ai. 


Koe fanau 'a Semisi Fonuakihehau Tu'iha'angana ko:
1. Tevita Lupeitu'u
2. Peni Tupou
Ko 'ena fa'e ko Mo'unga'ulufeholoi, koe 'ofefine 'o Nuku Moimoiangaha mo Kavafutuna, koe 'ofefine 'o Fuanunu'iava TT38 mo Tupoufalemei.
3. Siutaisa 
Ko 'ene fa'e koe fefine Ha'ano.
4. Malakai Tovo
5. Seini Toumo'ufiholo
6. Mele Efeniu
7. Asipesio 
8. Alifeleti Fonua
9. Isileli Fonua
Ko 'enau fa'e ko Ane Lepolo koe 'ofefine 'o Niukapu Luani mo Atutohoua, koe 'ofefine 'o Vaitaihema Afu Ha'alaufuli mo Valai Ma'ume'a.  Ko Niukapu Luani koe foha Mo'ungalakepa Luani mo Toe'umusi'i, koe 'ofefine 'o Alo mo Finausisi.  Ko Alo koe foha 'o Kafoa mo Fie'ilokivaitapu, koe 'ofefine 'o Afuha'amoa Afu Ha'alaufuli mo Tu'itokaloto.  Ko Kafoa koe foha 'o Mataeleha'amea TK 4 mo Humi Fakamolefonua. 


Ko Tevita Lupeitu'u (foha 'o Semisi Fonuakihehau Tu'iha'angana mo Mo'unga'ulufeholoi)
Ko 'ene fanau ko:
1. Siosifa Nukumovaha'i (Nukupuku)
Ko 'ene fa'e ko Mele Fehoko, koe 'ofefine 'o Samisoni Manu mo Kalolaine Funaki.
2. Sosaia Fantanitavake 
Ko 'ene fa'e ko Lisia Lolohea, koe 'ofefine 'o Paula Nau mo Mele Funaki. 


Ko Peni Tupou (foha 'o Semisi Fonuakihehau Tu'iha'angana mo Mo'unga'ulufeholoi)
Ko 'ene fanau ko:
1. Tangakina (mali mo Latunipulu) 
Ko 'ene fa'e ko Lita, koe tama 'a Mafitu'u.
2. Sulunga Tupou (mate kei si'i)
3. Toluta'u Tupou (mate kei si'i)
4. Hamani Tupou (mate kei si'i)
5. Militoni Tupou (mate kei si'i)
6. Manukaivao'olotopoha Tupou (mate kei si'i) 
7. Meleane Ungatea Tupou (mali mo Sione Havili Ma'u) 
8. Amelia Finautu'ava'inga Tupou (mali mo Meli Lolohea)
9. Fifita Fa'ivalea Tupou (mali mo Papani Momotu)
10. Puli'uvea Tupou (mate kei si'i) 
11. Salote Mo'unga'ulufeholoi Tupou (mali mo Sione Kasete Naufahu)
Ko 'enau fa'e ko 'Ana Tu'ifua, koe 'ofefine 'o Tavatu'alau Likutau'ifangatapu 'o Lapaha mo Salome Halavaokofe Tu'itufu 'o 'Eueiki.


Ko Mele Efeniu Fonua ('ofefine 'o Semisi Fonuakihehau Tu'iha'angana mo Ane Lepolo)
Ko 'ene fanau ko:
1. 'Ana Fu'utoa
Ko 'ene tamai ko Tevita 'Unga Taufu'i, koe foha 'o Taniela Taufu'i'aevalu mo Mele Sungu.


Ko 'Alifeleti Fonua (foha 'o Semisi Fonuakihehau Tu'iha'angana mo Ane Lepolo)
1. Taina Fonua (mali mo 'Asipeli Sefanaia)
Ko 'ene fa'e ko Kalolaine Kaufusi.
2. 'Isileli Fonua
3. Fifita Fonua
4. Hulutungua Fonua
5. Viliami Fonua
6. 'Asipeli Fonua
7. Seluvaia Toe'umu (mali Lea'aetohi 'Ilolahia)
8. Ane Lepolo
9. 'Amelia Fonua
10. Salote Fonua
11. Semisi Fonua
Ko 'enau fa'e ko Vasiti Lea'aepule, koe 'ofefine 'o Sione Talanoa mo 'Elenoa Sionoa.


~            ~            ~            ~            ~


Ko Liku (foha 'o Fifitaniua mo Moala'ila)

Koe 'ofefine 'o Liku ko Ngalu'afafine. 

Na'e 'ave 'a Ngalu'afafine kia Manuokafoa 1 mei Talau 'o na fanau'i 'a:
1. Semisi Fonuakihehau Manuokafoa 2
2. Luke Tu'italau
3. Mele Meleni



Ngaahi Nouti moe Ngaahi Liliu

[201200] 'Oku hokohoko atu pe 'ae tanaki ki he tohi hohoko ni.

[010213] Fakafōtunga fo'ou e peesi.


JamesCocker14Nov00