Ko e Kamata'angá
'I he ngaahi ta'u nai 'o e 1350 nai na'e fanau'i ai 'e Havea I TT19 'a Tatafu'eikimeimu'a TT20 pea mo Ngana'eiki mo Nganatatafu.
Ko Tatafu'eikimeimu'a TT20 na'e lahí pea hoko ia koe Tu'itongá, pea hokohoko hifo 'i hono hakó 'ae Ha'a Tu'itongá.
Ko Ngana'eiki na'a ne fanau'i 'e ia 'a Malupō'ofalefisi, pea tukufakaholo mai ai 'a Malupō mo e kāinga 'Uihá.
Pea ko Nganatatafu leva na'a ne fanau'i 'a Ha'angana'otangata, pea tukufakaholo mai ai 'a e Tu'iha'anganá mo e kāinga Ha'anó.
Nouti mo e Ma'ungatala:
* Ko e hingoa Hiná ko e Sina 'i he lea faka-Ha'amoa.
* 'Oku hā 'a e hako 'o Ngana'eikí 'i he tohi hohoko Tuputupulefanuá 'i he konga ki he Tu'itongá pea mo e tohi hohoko Malu o 'Uihá.
* 'Oku kehekehe 'a e ngaahi ma'u ki he tala 'o Ngana'eiki mo Nganatatafú. 'Oku fa'a lau ko e ongo tautehiná ko Tatafu'eikimeimu'a pea mo Nganatatafu.
'A ia kapau ko ia, matamata ko Ngana'eikí ko Tatafu'eikimeimu'a pē ia. 'I he Tohi Hohoko 'a Vili Lausi'i, 1930, peesi 156, 'oku hiki ai ko Tatafu'eikimeimu'a
na'a ne fiema'u e fefine ko Hiná. Ko e lau 'e taha 'oku pehē ko Ngana'eiki mo Nganatatafú ko e ongo foha 'o Tatafu'eikimeimu'a. 'Oku poupou ki ai 'a e tohi
'a Noel Rutherford ko e "Friendly Islands, A History of Tonga", peesi 34.
* [200421] Na'e tomu'a hiki heni ko Ngana'eiki mo Nganatatafú ko e ongo foha 'o Tatafu'eikimeimu'a TT20. Ka kuo liliu eni ke hoa ange mo e Tohi 'a
Vili Lausi'i, 1930. 'Oku hokohoko atu pē fekumi mo e fakahoa 'o e ngaahi ma'ungatalá.
~ ~ ~ ~ ~
Ko e Ngaahi Ta'u mei he 1650
Mei he taimi 'o Ha'angana'otangatá ki he ngaahi ta'u nai 'o e 1650 ('a ia ko e ta'u ia 'e 250 nai pe fakafuofua ko e to'utangata 'e 8) 'oku 'ikai ha toe lave
pau 'a e ngaahi tohi hohokó ki ha kau Tu'iha'angana. 'I he ngaahi ta'u 'o e 1645 nai 'oku hā 'a e lau ki he 'ofefine 'o e Tu'iha'anganá, ko e fefine ko Falesiu,
na'e mali mo Malupō Lupemeikolonga.
Ko e fānau 'a Falesiu mo Malupō Lupemeikolongá ko:
1. Maluotāufa Tu'inomuka
2. Malupō Haveapava Pōlaufaivaka
'Oku lau 'e he tohi hohokó ni na'e 'i ai e Tu'iha'angana ko Havea Fuofuapau (Havea Fuapau) ko 'ene tamaí ko e Tu'iha'angana ko Tovo Lahi.
ʻOku makatuʻunga ia ʻi he tala tukufakaholo ʻa e Hako ʻo Sēmisi Fonuakihehau Tuʻihaʻanganá. Pea ʻi hono fao ki mui 'o e ngaahi to'utangatá,
'oku fakafuofua ko e ta'u 1650 nai 'a e ta'u na'e mo'ui 'a Tovo Lahí. Ko ia 'oku lau ai 'e he tohi hohokó ni ko Tovo Lahí ko e tuonga'ane ia
kia Falesiu na'e hoa ki a Malupō Lupemeikolongá.
'I he to'utangata ʻoku hokó, 'oku hā 'a e lau ki he fānau kehekehe 'a e Tu'iha'anganá 'i he ngaahi tohi hohoko kehekehe. ʻOku kau ai ʻa e fefine ko
Alailupelahi, ko e tangata ko Havea Pasipasi, ko e tangata ko Langi'ila'imataika (pe Langilā'imataika 'i he ngaahi hohoko e ni'ihi).
'Oku 'ikai toe ʻi ai ha ma'u pau ia pe ko e hā honau fekainga'aki totonú. Ka 'oku fakalau fakataha pē kinautolu 'i he tohi hohokó ni ko e fānau kotoa
'a Tovo Lahi ke pukepuke ʻaki honau fehokotakí, pea ʻoku fokotu'utu'u pe kinautolu ke nau lahi 'ia Havea Fuofuapau.
Ko Tovo Lahi Tu'iha'angana
Ko e fānau 'a Tovo Lahi Tu'iha'anganá ko:
1. Alailupelahi
2. Havea Pasipasi ('oku toe 'iloa ko Havea Hea)
3. Langi'ila'imataika
4. Havea Fuofuapau Tu'iha'angana (Fuapau Tu'iha'angana)
~ ~ ~ ~ ~
Ko Alailupelahi
'Ofefine 'o Tovo Lahi Tu'iha'angana
Ko e fānau 'a Alailupelahí ko:
1. Tāufa
2. Sisipipine
3. Sisilongoa'a
Ko 'enau tamaí ko Vaea ko e foha 'o Toalangainuku, ko e foha 'o Vaea TH8 mo Mapaha'ano.
Nouti mo e Ma'ungatala:
* 'Oku lau 'e he tohi hohoko e ni'ihi 'a e fefiné ni ko e 'ofefine 'o Liufau Tu'iha'angana. Na'e 'i ai pē 'a e 'ofefine 'o Liufau Tu'iha'angana ko Alailupelahi.
Ka ko e Alailupelahi ʻi he kupu ko ení na'e ma'uhoa ia kia Vaea, foha 'o Toalangainuku, foha 'o Vaea TH8, 'a ia 'oku fakafuofua ko Vaea Toalangainukú na'e fa'ele'i ia
ofi ki he kamata'anga 'o e senituli 18 (ofi ki he 1700 tupu). Ko Liufau ia na'e toki fanau'i ia ofi ki he fakaikuiku 'oe senituli 18 (ofi ki he 1790 tupu).
Ko Tāufa
Tama 'a Alailupelahi ki a Vaea Toalangainuku
Na'e ma'uhoa ʻa Taufa ki a Alaipuku, ko e foha 'o Tupouto'a mo Va'e. Ko Tupouto'á ko e foha 'o Mataeleha'amea TK4 mo Humi Fakamolefonua, ko e 'ofefine 'o Vaea TH8 mo Sungu.
Ko e fānau 'a Taufa mo Alaipukú ko:
1. Tupou Tu'iemoana
2. Tupou'uiha
3. Halāevalu
4. Tupou Teutau
5. Fotu'avakaola
6. Fusipala
7. Fīnau Tulingalu
8. Lātū
9. Faka'iloatonga
Ko Tupou Tu'iemoaná na'e ma'uhoa mo Fatafehi Hū'iameipulotu ko e 'ofefine 'o Tu'ipulotu'ilangitu'oteau TT35. Pea ko e fānau 'a Tupou Tu'iemoana mo Fatafehi Hū'iameipulotú
ko Tupou Kapetaua, Tupou Vākehekehe (pe ko Tupou Va'ekehekeheke pe Tupou Vakakehekehe), 'Ilaukamea, Halaevalu, Kavainutu'u Angamala'ia, Hu'availelei mo Fīnauvaivai.
~ ~ ~ ~ ~
Ko Havea Pasipasi
Foha 'o Tovo Lahi Tu'iha'angana
Ko e fānau 'a Havea Pasipasí ko:
1. 'Umuafuleva
2. Ikanāmoe
Ko 'ena fa'eé ko Ate Fiunoa
Ko 'Umuafuleva
Ko 'ene fānaú ko:
1. Mafimatapoko (na'e ʻave ki a 'Ulukalala)
2. Si'ūlua 'o Lofanga
Ko Ikanāmoe
Ko 'ene fānaú ko:
1. Tu'umeihetoka'aetu'itonga, 'a ia 'oku tupu mei ai 'a Tu'uhetoká.
Ko Ate Fiunoá na'e toe fanau ki mui ki a Ma'afuotu'itonga TK4 ʻo ʻi ai ʻa Ngalumotutulu, ko e foha lahi ia ʻo Ma'afuotu'itonga TK4.
Ko Havea Fuofuapau
Foha 'o Tovo Lahi Tu'iha'angana
Ko Havea Fuofuapau na'a ne fanau'i 'a:
1. Va'asi
Ko 'ene fa'eé ko 'Uhiua.
2. Havea Hikule'o ('i he ta'u 1738 nai).
3. 'Akautahia ('oku hā he ngaahi hohoko 'e ni'ihi ko 'Akautaea)
~ ~ ~ ~ ~
Ko Va'asi
'Ofefine 'o Havea Fuofuapau
Ko Va'asi na'e maʻuhoa ki a Tu'ihakauvalu, ko e foha 'o Vuna Ngata mo Teukialupe, ka 'oku 'ikai ha ma'u ki ha'ana fānau.
~ ~ ~ ~ ~
Ko 'Akautahia
Foha 'o Havea Fuofuapau
Ko 'Akautahia ('Akautaea) na'e ma'uhoa ki a Pulimaipau, ko e 'ofefine 'o Tu'ihalangingie, foha 'o Kaleva Ma'ufanga mo Kalae. Ko Kaleva Ma'ufangá ko e foha
'o Tu'itakau mo Sisifa, 'ofefine 'o Tu'ipulotu'ilangitu'oteau TT35. Ko Kalaé ko e 'ofefine 'o Mataelemuluvala, foha 'o Vuna Tu'i'oetau TK5.
Ko e 'ofefine 'o 'Akautahia mo Pulimaipaú ko:
1. Moala'ila
Ko e fānau 'a Moala'ilá ko:
1. Sēmisi Fonuakihehau Tu'iha'angana
2. Liku
Ko 'ena tamai ko Fifitaniua, ko e foha 'o Fifitapuku Tu'iha'angana mo To'uika.
Ko Moala'ila ko e mokopuna 'uluaki 'o Havea Fuofuapau Tu'iha'angana pea ma'uhoa ia kia Fifitaniua ko e mokopuna ua 'o Havea Fuofuapau Tu'iha'angana.
'Oku hoko atu e fakamatala ki he fanau 'a Fifitaniua mo Moala'ila 'i he kupu ki he hako 'o Fifitapuku Tu'iha'anganá.
Ko Havea Hikule'o Tu'iha'angana
Foha 'o Havea Fuofuapau
Ko 'ene fānaú ko:
1. Fifita'ila
2. Fifitapuku Tu'iha'angana
3. Tu'ifangatūkia
4. Lāpulou
'Oku lau 'e he tohi hohokó ni ko 'enau fa'eé ko 'Ungatea, 'ofefine 'o Tau'atevalú. Ka 'oku 'ikai fakapapau'i pe na'a nau fa'ē taha kotoa. 'Ikai ngata ai 'oku 'ikai
fakapapau'i pe koe kātoa eni 'o e fānau 'a Havea Hikule'ó, pe na'e toe tokolahi ange.
~ ~ ~ ~ ~
Ko Fifita'ila
Foha 'o Havea Hikule'o
'Oku 'ikai ma'u ha fakamatala pe na'e Tu'iha'angana 'a Fifita'ila pe 'ikai, pea pehē ki hano ngaahi hoa mo e fānau.
Ko Tu'ifangatūkia
'Ofefine 'o Havea Hikule'o
Ko Tu'ifangatūkia na'e 'ave ia ki a Vuna Tu'i'oetau, ko e foha 'o Vuna Ngata mo 'Otuangū pea na fanau'i 'a Tonga mo Simulata.
Ko Lāpulou
'Ofefine 'o Havea Hikule'o
Ko Lāpuloú na'e 'ave ia ki a Mulikiha'amea TK11 TH16 pea na fanau'i 'a Fatai'uvea.
Ko Fifitapuku Tu'iha'angana
Foha 'o Havea Hikule'o
Ko e fānau 'a Fifitapuku Tu'iha'anganá ko:
1. Liufau Tuʻihaʻangana
2. Tu'akoimaile
Ko 'ena fa'eé ko Fatafehiolapaha TTF10, ko e 'ofefine 'o Pau TT36
3. Fifitakovi (Kalisitiane Tūtoe).
Ko 'ene fa'é ko Toe'umu'olotuma, ko e 'ofefine 'o Kafoa mo Hahanokifanga'uta.
4. Talolakepa
Ko 'ene fa'eé ko Toa'ila.
5. Fifitapuku Si'i pe Fifita Si'i
Ko 'ene fa'eé ko Langi.
6. Fifitaniua
Ko 'ene fa'eé ko To'uika, koe 'ofefine 'o Fuimāono mo Tae Fala'ula.
7. Tu'ifangatūkia
Ko 'ene fa'eé ko Halaevalumoheofo, ko e 'ofefine 'o Mumui TK13 mo Tu'imala.
8. Lupeitu'u
Ko 'ene fa'eé ko Fulifua'atonga, ko e fokonofo 'o hono ta'oketé, Halaevalumoheofo, ko e ongo 'ofefine 'o Mumui TK13 mo Tu'imala.
Nouti mo e Ma'ungatala:
* Ko e faka'otu'otu 'o e fānau 'a Fifitapuku Tu'iha'anganá mei he fika 1.Liufau ki he fika 6.Fifitaniua 'oku fakatatau ki he fakamatala 'i he Tohi 'a Losaline Fatafehí,
peesi 23, pea moe Tohi 'a Vili Lausi'í, peesi 50. Ka ko Liufau 'oku hiki ia ko Tu'ifua 'i he peesi 23 'oe Tohi 'a Losaline Fatafehí.
* 'Oku hokohoko atu pe fekumi ke tānaki mai moe ma'ungatala ki a Tu'ifangatūkia mo Lupeitu'ú.
Ko Liufau
Foha 'o Fifitapuku Tu'iha'angana mo Fatafehiolapaha
Ko 'ene fānaú ko:
1. Tōmasi
'Oku 'ikai ma'u e hingoa 'ene fa'eé.
2. Fifitahōleva
Ko 'ene fa'eé ko Hoamofaleono. cKo Hoamofaleonó koce fa'é ia 'a Tupou I pea mo Ma'afu Fīnau Filimoe'ulié.
3. Fifitavava'u
Ko 'ene fa'eé ko Hūlitā Tu'ifua, ko e 'ofefine 'o Tupouniua mo Tupouveiongo. Ko Hulitá Tu'ifuá ko e tuofefine fa'ē taha ia 'o Laufilitonga TT39,
Tu'ipelehake Filiaipulotu, mo Lasike Tupouniua, Tupoutoutai mo Faka'iloatonga.
4. Taetuna'ula
5. Lataimaumi Tu'iha'angana
6. Viliami Fehoko Manavahetau
Ko 'enau fa'eé ko Puleilangitē, ko e 'ofefine 'o Tākai To'a Pea mo Halaevalu.
7. Hulitā Moa'eueiki
8. Isileli Tu'ifuavava'u Fifitahola Tu'iha'angana
9. Sione Fuapau
10. Lesieli Kilinganoa
11. Sione Filimoehakautofua Tu'iha'angana
12. Toluta'u
Ko 'enau fa'eé ko Uinisē Lolohea Kulukulutea, ko e 'ofefine 'o Fietu'u, ko e 'ofefine 'o Mo'ungatonga mo Tatafu, ko e 'ofefine 'o Tokemoana Ha'amoa.
13. Hulutungua
Ko 'ene fa'eé ko Mele Papālangi.
Nouti mo e Ma'ungatala:
* Ko e faka'otu'otu ko eni 'o e fānau 'a Liufau Tuʻihaʻanganá 'oku fakatatau ia ki he fakamatala 'i he Tohi 'a Fohepapalangi [1903], peesi 362.
~ ~ ~ ~ ~
Ko Tōmasi
Foha 'o Liufau Tuʻihaʻangana
Ko e fānau 'a Tōmasí ko:
1. Kilifi Heimuli
Ko Kilifi Heimulí ko ʻene fānaú ko Fifita Falemei, Sēmisi Heimuli, Tae Tunaʻula mo ʻUngatea. Ko e tupu'anga ia 'o e Ha'a Heimuli 'o Kolomotu'á.
Nouti mo e Ma'ungatala:
* Tohi Hohoko ʻa Fohe Maʻafutakinimá, 1903, peesi 362 moe 380.
~ ~ ~ ~ ~
Ko Fifitahōleva
'Ofefine 'o Liufau Tuʻihaʻangana mo Hoamofaleono
Ko e fānau 'a Fifitahōlevá ko:
1. Tupouha'apai
2. Pita Vakautapola
3. Uate Molipala
4. Siosiua Fakatoko
Ko 'enau tamaí ko Naulivou, ko e foha 'o Vakautapola mo Lātūola'ifotuika. Ko Vakautapolá ko e foha 'o Tupouha'apai, ko e foha 'o Tongamana mo Siumafua'uta TTF7.
Ko Lātūola'ifotuiká ko e 'ofefine 'o Tuita Kahomovailahi mo e Tamahā ko Latufu'ipeká.
~ ~ ~ ~ ~
Ko Fifitavava'u
'Ofefine 'o Liufau Tuʻihaʻangana mo Hulita Tu'ifua
Ko e fānau 'a Fifitavava'ú ko:
1. Uiliami Uelingatoni Ngū
2. 'Elisiva Fusipala Tauki'onetuku
3. Nalesoni Laifone
4. Sālote Halaevalu Kalasini
Ko 'enau tamaí ko Tēvita ʻUnga, ko e foha 'o Siaosi Tupou I pea mo Kalolaine Fusimatalili.
~ ~ ~ ~ ~
Ko Taetuna'ula
'Ofefine 'o Liufau Tuʻihaʻangana mo Puleilangitē
Ko e fānau 'a Taetuna'ulá ko:
2. Vahavaha'i Lasike.
Ko 'ene tamaí ko Vahavaha'i Lasike, ko e foha 'o Lasike Kalolo.
3. Fakatoumafi 'Ahokava
4. Siukiholeva
Ko 'ena tamaí ko Vaea Siosaia Tava, ko e foha 'o Vaea Hivapea'ulu mo Fusipongi.
~ ~ ~ ~ ~
Ko Lataimaumi Tu'iha'angana
Foha 'o Liufau Tuʻihaʻangana mo Puleilangitē
Ko e fānau 'a Lataimaumí ko:
1. 'Ana Tu'ifangatūkia
Ko 'ene fa'eé ko Ane Tupoufalefehi, ko e 'ofefine 'o 'Ulukālala Tu'apasi mo Siulolovao, ko e tama 'a Fataimoemanu ki a Sisitoutai, foha 'o Toutaitokotaha [Tokemoana].
2. Hepisipa
3. Tu'iha'angana Taniela Tu'akoimaile
4. Sisīlia Ate
5. Mele Siukihōleva
6. Vili Fatafehi
Ko 'enau fa'eé ko Sālote Lupelaki, ko e 'ofefine 'o Tu'itufu mo Hina mei 'Eueiki.
~ ~ ~ ~ ~
Ko Viliami Fehoko Manavahētau
Foha 'o Liufau Tuʻihaʻangana mo Puleilangitē
Ko e fanau 'a Viliami Fehoko Manavahētau ko:
1. Siōsaia Liufau
Ko 'ene fa'eé ko Luseane Heuifanga Kavataufua, ko e 'ofefine 'o Maliumoe'ao mo Tu'utangahunuhunu. Ko Malimoe'aó ko e foha 'o Malupō Talaiasi Saulala
mo Tongapongi Faaki'alele.
~ ~ ~ ~ ~
Ko Hulitā Moa'eueiki
'Ofefine 'o Liufau Tuʻihaʻangana mo Uinisē Lolohea Kulukulutea
Ko e fanau 'a Hulitā Moa'eueikí ko:
1. Palaatavake [Fotu]
2. Mafikovi
3. Sione [Fotu]
4. Lesieli Kilinganoa
5. Vili Vakameitangake
Ko 'enau tamaí ko 'Aisea Fotulahi [Fotu], ko e foha 'o Fotukuotu'u [Fotu] mo Sioana mei Leimatu'a.
~ ~ ~ ~ ~
Ko 'Isileli Tu'ifuavava'u Fifitahola Tu'iha'angana
Foha 'o Liufau Tuʻihaʻangana mo Uinisē Lolohea Kulukulutea
Ko e fānau 'a 'Isileli Tu'ifuavava'u Fifitaholá ko:
1. Maile
Ko 'ene fa'eé ko 'Akanesi
2. Tēvita Halaiano
Ko 'ene fa'eé ko Ane Fifita Halahingano, koe 'ofefine 'o Fotukuotu'u [Fotu] mo Sioana mei Leimātu'a.
3. Sela
Ko 'ene fa'eé ko Huafā
4. Sēmisi Fifitahola
Ko 'ene fa'eé ko Sela Kaufo'ou mei Falevai. Ko Sēmisi Fifitaholá ko e tupu'anga ia 'o e Ha'a Holá.
5. Finitā
Ko 'ene fa'eé ko Hifoi'uiha
6. Mō'ale
Ko 'ene fa'eé ko 'Ana Mafi
~ ~ ~ ~ ~
Ko Sione Fuapau
Foha 'o Liufau Tuʻihaʻangana mo Uinisē Lolohea Kulukulutea
Ko e fānau 'a Sione Fuapaú ko:
1. Vili Mafile'o Fuapau
2. Tēvita Hopoatefua'atonga
3. 'Isileli Fuapau
4. Lavinia Fuapau
Ko 'enau fa'eé ko Meleane Popua, ko e 'ofefine 'o Uaiselē Fifita [Vunivalu]
5. Hu'akau
Ko 'ene fa'eé koe fefine Fākakai
6. Līsala Fifita
Ko 'ene fa'eé ko 'Ēlina Popua
7. 'Ahokovi
8. Latū Kaipulu
'Oku 'ikai ma'u ha fakamatala ki he'ena fa'eé.
~ ~ ~ ~ ~
Ko Lesieli Kilinganoa
'Ofefine 'o Liufau Tuʻihaʻangana mo Uinisē Lolohea Kulukulutea
Ko e fānau 'a Lesieli Kilinganoá ko:
1. Tule
Ko 'ene tamaí ko Paula Fotuha'a
2. Tōmasi Mailau
Ko 'ene tamaí ko Mailau.
3. Tule
4. 'Isileli Fifita
5. Kētu'u Fifita
6. Tovo Fifita
7. Māsina Fifita
Ko 'enau tamaí ko Sione Fifita, ko e foha 'o Kaufusitu'a mo Mafipau'u. Ko Mafipau'ú ko e 'ofefine 'o Tu'ipulotu Matāpule, foha 'o Mumui TK13.
~ ~ ~ ~ ~
Ko Sione Filimoehakautofua Tuʻihaʻangana
Foha 'o Liufau Tuʻihaʻangana mo Uinisē Lolohea Kulukulutea
Koe fānau 'a Sione Filimoehakautofuá ko:
1. Lolohea Kulukulutea
Ko e tama 'a Suliana Havea, ko e ʻofefine ʻo Sēmisi Fonuakihehau Tuʻihaʻangana
2. Moa
Ko 'ene fa'é ko e fefine Fotuha'a
3. 'Isileli Tu'ifua Fa'uese
Ko 'ene fa'é ko 'Ēlina, ko e fefine hafekasi Papālangi.
~ ~ ~ ~ ~
Ko Toluta'u
Foha 'o Liufau Tuʻihaʻangana mo Uinisē Lolohea Kulukulutea
Ko e fānau 'a Toluta'ú ko:
1. 'Ana Halaevalu
'Oku 'ikai ma'u ha fakamatala ki he'ene fa'é.
Ko Tu'akoimaile
Foha 'o Fifitapuku Tu'iha'angana mo Fatafehiolapaha
Ko 'ene fānaú ko:
1. Siōsiua Tu'akoi
'Oku 'ikai ma'u e hingoa 'ene fa'é.
2. Tēvita Anga'ofa Havea Fakaʻōtau
3. Mele Tapukitea
Ko 'ena fa'eé ko Penelope 'o Vaihoi
~ ~ ~ ~ ~
Ko Siōsiua Tu'akoi
Foha 'o Tu'akoimaile
Ko e fānau 'a Siōsiua Tu'akoí ko:
1. 'Isileli Tu'akoi
Nouti mo e Ma'ungatala:
* Fakamālō kia ʻIsime'eli Uta'atu Tu'akoi hono vahevahe mai 'o e Hako 'o Siōsiua Tu'akoí.
Ko Tēvita Anga'ofa Havea Faka'ōtau
Foha 'o Tu'akoimaile
Ko e fānau 'a Tēvita Anga'ofa Havea Faka'otaú ko:
1. Suliasi Havea
2. 'Ana Latu
3. Lēmani Faka'ōtau
Ko 'enau fa'eé ko Sisīlia 'o Leimatu'a
Ko Mele Tapukitea
'Ofefine 'o Tu'akoimaile
Ko e fānau 'a Mele Tapukiteá ko:
1. Fiefia
2. Nai
3. Paane
4. Seini
Nouti mo e Ma'ungatala:
* Fakamālō ki a Sioeli Sinipata Toefoki hono vahevahe mai 'o e Hako 'o Faka'ōtau mo Mele Tapukiteá.
Ko Kalisitiane Tūtoe Fifitakovi
Foha 'o Fifitapuku Tu'iha'angana mo Toe'umu'olotuma
Ko 'ene fānaú ko:
1. Litea Fifita
Ko 'ene fa'eé ko Moe'iaipangai, ko e 'ofefine 'o Ngata, ko e foha 'o Ata Puakahuhua. Na'e tomu'a fā'ele 'a Moe'iaipangai kia Aleamotu'a TK18
'o 'i ai 'a Tāniela Tai mo Simaima Hingano.
2. Sēmisi Fifita
Ko 'ene fa'eé ko 'Ema Lavaka, ko e 'ofefine Tupouto'a TK17 mo Ngalutoto, ko e 'ofefine 'o Tahifisi.
Ko Fifitapuku Si'i pe Fifitasi'i
Foha 'o Fifitapuku Tu'iha'angana mo Langi
Ko 'ene fānaú ko:
1. Fauonuku Malekamu
2. Setaleki Moala
Ko 'ena fa'eé ko Popua.
~ ~ ~ ~ ~
Ko Fauonuku Malekamu
Foha 'o Fifitapuku Si'i pe Fifitasi'i
Ko Fauonuku Malekamú ko 'ene fanaú ko:
1. 'Apolosi Fine
Ko 'ene fa'é ko Mele Tupou
~ ~ ~ ~ ~
Ko Setaleki Moala
Foha 'o Fifitapuku Si'i pe Fifitasi'i
Ko Setaleki Moalá ko 'ene fānaú ko:
1. Toakase Tupou
2. Ane
Ko 'ena fa'eé ko Sālote.
Ko Fifitaniua
Foha 'o Fifitapuku Tu'iha'angana mo To'uika Fuimāono 'o Niuatoputapu
Ko e fānau 'a Fifitaniuá ko:
1. Sēmisi Fonuakihehau Tu'iha'angana
2. Liku
Ko 'ena fa'eé ko Moala'ila, ko e 'ofefine 'o 'Akautahia mo Pulimaipau. Ko 'Akautahia eni foha 'o Havea Fuofuapaú, pea 'oku hā e fakamatala ki ai mo Pulimaipau
'i he kupu kia Havea Fuofuapaú 'i 'olunga.
~ ~ ~ ~ ~
Ko Sēmisi Fonuakihehau Tu'iha'angana
Foha 'o Fifitaniua mo Moala'ila
Ko e fānau 'a Sēmisi Fonuakihehau Tu'iha'anganá ko:
1. Tēvita Lupeitu'u
2. Peni Tupou
Ko 'ena fa'eé ko Mo'unga'ulufeholoi, ko e 'ofefine 'o Nuku Moimoiangahā mo Kavafutuna, ko e 'ofefine 'o Fuanunu'iava TT38 mo Tupoufalemei.
3. Siutaisa Havea
4. Suliana Havea
Ko 'ena fa'eé ko e fefine Hā'ano.
5. Malakai Tovo
6. Seini Toumo'ufiholo
7. Mele Efeniu
8. Asipesio
9. ʻAlifeleti Fonua
10. ʻIsileli Fonua
Ko 'enau fa'é ko Ane Lepolo ko e 'ofefine 'o Niukapu Luani mo Atutohoua, ko e 'ofefine 'o Vaitaihema Afu Ha'alaufuli mo Valai Ma'ume'a.
Ko Niukapu Luaní ko e foha Mo'ungalakepa Luani mo Toe'umusi'i, ko e 'ofefine 'o Alo mo Finausisi. Ko Aló ko e foha 'o Kafoa mo Fie'ilokivaitapu,
ko e 'ofefine 'o Afuha'amoa Afu Ha'alaufuli mo Tu'itokaloto. Ko Kafoá ko e foha 'o Mataeleha'amea TK 4 mo Humi Fakamolefonua.
Ki muʻa ʻi he Konisitūtoné naʻe nofo ʻa Sēmisi Fonuakihehau mo Moʻungaʻulufeholoi ʻo fanauʻi ai ʻa Tēvita Lupeituʻu pea mo Peni Tupou.
ʻI he hoko mai ʻa e Konisitūtone naʻe fiemaʻu e kau nōpele ke nau mali faka-Konisitūtone. Naʻe lea mali leva ʻa Sēmisi Fonuakihehau
ki a Ane Lepolo, naʻe kei finemui, ka e tuku ʻa Moʻungaʻulufeholoi ia. Naʻe foki leva ʻa Moʻungaʻulufeholoi mo ʻene ongo tamá ki Punaleimoemapaʻokotongo ʻi Kolonga.
Nouti mo e Ma'ungatala:
* ʻOku ngāue ʻaki ʻe he Tohi Hohokó ni ʻa e Sēmisi Fonuakihehau he ko e hingoa ia kuo tuku fakaholo hifo ʻi he hako ʻa hono foha ko Peni Tupoú.
* 'Oku hā 'a Sēmisi Fonuakihehau ko Sēmisi Fonuakihefolau 'i he Tohi Hohoko 'a Losaline Fatafehí, peesi 24.
Ka ʻi he peesi tatau pē ʻi he laine hoko haké ʻoku toe hā pē ko Sēmisi Fonuakihehau.
* 'Oku hā 'a Sēmisi Fonuakihehau ko Sēmisi Fonuakihefolau 'i he Tohi Hohoko 'a Fohepapalangi 1903, peesi 157.
Ka ko e tohi ia na'e fakamā'opo'opo mei he ngaahi tohi ne tomu'a hiki mei he Tohi 'a e Tamaha, 'a ia 'oku kau ai e Tohi 'a Losaline Fatafehí.
Ko Tēvita Lupeitu'u
Foha 'o Sēmisi Fonuakihehau Tu'iha'angana mo Mo'unga'ulufeholoi
Ko 'ene fanaú ko:
1. Siosifa Nukumovaha'i (Nukupuku)
Ko 'ene fa'é ko Mele Fehoko, ko e 'ofefine 'o Samisoni Manu mo Kalolaine Funaki.
2. Siōsaia Fatanitavake
Ko 'ene fa'é ko Lisia Lolohea, ko e 'ofefine 'o Paula Nau mo Mele Fūnaki.
Ko Peni Tupou
Foha 'o Sēmisi Fonuakihehau Tu'iha'angana mo Mo'unga'ulufeholoi
Ko 'ene fānaú ko:
1. Tangakina (na'e mali mo Latunipulu ʻo Lapaha)
Ko 'ene fa'é ko Lita, koe tama 'a Mafitu'u
2. Sulunga Tupou (mate kei si'i)
3. Toluta'u Tupou (mate kei si'i)
4. Hāmani Tupou (mate kei si'i)
5. Militoni Tupou (mate kei si'i)
6. Manukaivao'olotopoha Tupou (mate kei si'i)
7. Meleane Ungatea Tupou (na'e mali mo Sione Havili Ma'u)
8. Amelia Fīnautu'ava'inga Tupou (na'e mali mo Meli Lolohea)
9. Fifita Faivavale Tupou (na'e mali mo Pāpani Momotu)
10. Puli'uvea Tupou (mate kei si'i)
11. Sālote Mo'unga'ulufeholoi Tupou (na'e mali mo Sione Kasete Naufahu)
Ko 'enau fa'é ko 'Ana Tu'ifua, koe 'ofefine 'o Tavatu'alau Likutau'ifangatapu 'o Lapaha mo Sālome Halavaokofe Tu'itufu 'o 'Eueiki.
Fifita Faivavale Pāpani Momotu, Sālote Moʻungaʻulufeholoi Naufahu, ʻAmelia Fīnautuʻavaʻinga Lolohea
Ko e konga 'o e fānau 'a Peni Tupoú. |
'Oku 'oatu e fakamālō kia Joan Margaret Fusipalapangai Skeen Klampfer 'i hono vahevahe mai 'o e 'ata ni.
|
Ko Mele Efeniu Fonua
'Ofefine 'o Sēmisi Fonuakihehau Tu'iha'angana mo Ane Lepolo
Ko 'ene fānaú ko:
1. 'Ana Fu'utoa
Ko 'ene tamaí ko Tēvita 'Unga Taufu'i, koe foha 'o Taniela Taufu'i'aevalu mo Mele Sungu.
Ko 'Alifeleti Fonua
Foha 'o Sēmisi Fonuakihehau Tu'iha'angana mo Ane Lepolo
1. Taina Fonua (mali mo 'Asipeli Sefanaia)
Ko 'ene fa'é ko Kalolaine Kaufusi.
2. 'Isileli Fonua
3. Fifita Fonua
4. Hulutungua Fonua
5. Viliami Fonua
6. 'Asipeli Fonua
7. Seluvaia Toe'umu (mali Lea'aetohi 'Ilolahia)
8. Ane Lepolo
9. 'Amelia Fonua
10. Sālote Fonua
11. Sēmisi Fonua
Ko 'enau fa'é ko Vāsiti Lea'aepule, ko e 'ofefine 'o Sione Talanoa mo 'Elenoa Sionoa.
~ ~ ~ ~ ~
Ko Liku
Foha 'o Fifitaniua mo Moala'ila
Ko e 'ofefine 'o Likú ko Ngalu'afafine.
Na'e ma'uhoa 'a Ngalu'afafine mo Manuokafoa 1 mei Talau 'o na fanau'i 'a:
1. Sēmisi Fonuakihehau Manuokafoa 2
2. Luke Tu'italau
3. Mele Meleni
Pea koe Hako 'o Likú 'ae kau Manuokafoá 'i Talau.
Ngaahi Nouti mo e Ngaahi Liliu
* [201200] 'Oku hokohoko atu pē 'ae tānaki ki he tohi hohokó ni.
* [010213] Fakafōtunga fo'ou e peesí.
|
